

D4065

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་ཀ་ར་ཎ་བིང་ཤ་ཀ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པའི་འགྲེལ་བཤད། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཐུགས་ཐུགས་རྗེ་རག་ལས་ཕྱིར། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་རྟག་དགྱེས་པ། །མི་ཤེས་བཅོམ་ལ་ཕྱག་འཚལ ལོ།།ཉི་ཤུ་པ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ཚིག་དང་པོ་འདིས་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་དགོས་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་དངོས་སུ་སྟོན་ཏོ། །འབྲེལ་ པ་ནི་དོན་གྱིས་བརྟག་པར་བྱའོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་རྣམས་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། དགོས་པ་མེད་པ་དང་། དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་པ་སྔོན་ དུ་གཏོང་བའི་ཉན་པ་པོ་དག་ཁས་མི་ལེན་ཏོ།།དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་ རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལུང་དང་རིགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དགོས་པའོ། །བསྟན་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་དགོས་པ་འདིའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རབ་ཏུ་ བྱེད་པ་དང་དགོས་པ་གཉིས་ནི་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་བར་གནས་སོ།།དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་བརྒྱ་ལ་འགའ་ཞིག་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་འདིས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་རྒོལ་དུ་འོང་བས་དེའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ སྨོས་སོ།།དེ་ལས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྤྱིའི་དོན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་འདོད་པས་ན་ཐེག་པའོ། ། ཡང་ན་འདིར་འདོད་པས་ན་ཐེག་པའོ། །དེའི་ཐེག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་གཞན་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་རིག པར་བྱའོ།འདི་ལྟར་དེར་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་སྤོང་བའོ། །འདིར་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའོ། །ཡང་ན་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆེན་ པོ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་དམིགས་པ་དང་།སྒྲུབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ལས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལ་ནི་འདིར་རྒྱུའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་འདུལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་འདུལ་བ་དག་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་འདུལ་བ་དག་གོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་འདུལ་བ་དག་གི་ནི་དེ་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་ འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་ཕུང་པོ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ།།བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ནས་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་འཐོབ་སྟེ། དེ་དག་གི་དེའི་ཐབས་ བསྟན་པ་ནི་གཞན་ནས་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ།།གང་དག་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་འདུལ་བ་དེ་དག་ནི་དེ་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་ཐབས་ཉིད་སྟོན་ཏོ།

梵语：Prakarana-vimsaka-tika
藏语：二十论广释
顶礼文殊童子
顶礼于彼以大悲心，恒时欢喜利他者，摧毁无明者。
今当分别二十论。
以'大乘中三界唯识'这第一句，直接显示此论的必要性、所诠自性及究竟目的。关联则应当以义理推知。
应当确定宣说论典的关联、所诠及必要。否则，无关联、无所诠、无必要、无究竟目的的论典，具有先行思维的听闻者是不会接受的。
其中'大乘'一词显示究竟目的。'三界唯识安立'显示所诠及必要。此中以教证、理证二者显示三界唯识性。
这是所诠。显示三界唯识性是必要。而此显示是以分别而作，故论典是此必要的方便。因此，论典与必要二者以方便与方便所生的性相而相关联。
如是安立时，或有人问'显示三界唯识有何用'而来诘难，故说'大乘'一词。由此可知，显示三界唯识性是为获得大乘。这是总义。
今当说别义：'大乘'者，乘是所欲故。或者，此中是所欲故为乘。是其乘且是大故为大乘。因此，显示菩萨道及果即是大乘。
大者，应知是较其他非此乘更为殊胜。如此，彼中仅以了知人无我而断烦恼障。此中则以了知人法二无我而断烦恼障及所知障。
或者，具足七种大故为大，七种大即：所缘大、修行大、智慧大、精进大、方便善巧大、成就大及事业大。
'于'字此处应视为因义，即大乘之因、成就大乘之义的意思。
如是，调伏有二种：以显示人无我而调伏者，以显示法无我而调伏者。
其中，以显示人无我而调伏者，依彼教示，了知生灭法性离我我所唯是蕴已，由闻思等次第趣入人无我。由此趣入无我，离烦恼障而得究竟位。彼等之方便已于他处宣说。
若诸以显示法无我而调伏者，依彼教示，由闻思契合通达法界之论典等次第，为破除能取所取。此论即显示破除能取所取之方便。

།རྣམ་པར་བཤིག་ནས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ནས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མ་ལུས་པར་བསལ་ནས་ཆོས ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་བླ་ན་མེད་པ་འཐོབ་པས་དེ་ལ་བསམས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །ཁམས་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྟེ། གསུམ་པོ་ཉིད་ཁམས་ཡིན་པས་ ཁམས་གསུམ་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་དག་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །གང་དག་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སོ།།གང་དག་གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། འབའ་ཞིག་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་སྟེ། གཟུང་བ་ དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཉིད་ལ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན། གཟུགས་མེད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ལ་སྟེ། དེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གསུང་རབ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མའི་བཤད་པ་ནི་སྔ་ མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གསུང་རབ་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའོ་ཞེའམ་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་འདི་འབྱུང་ངོ་། །བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པ་ལ་སོགས་པ་དགོས་པའི་ ཡང་དགོས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུང་དང་རིགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་དེ་བསྟན་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ། རེ་ཞིག་ལུང་གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཡང་ན་བཤད་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ངེས་ཞེས་རྒོལ་བ་དེའི་ཕྱིར། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མདོ་སྡེ་ལས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ མཐའ་དག་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།གཟུགས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །རང་གི་སྡེ་པ་དག་ལ་རེ་ཞིག་ལུང་འདིའོ། །གང་དག་གཞུང་གཞན་ལ་གནས་པ་ དེ་དག་ལ་ནི་རིགས་པ་བརྗོད་དོ།།ལུང་ནི་མཆོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གཞག་པར་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲའམ་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཚིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ གཟིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འགྲོ་བའི་བླ་མའི་དབང་ལས་བྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་ལས་འོངས་པའི་ཕྱིར་ལུང་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་ཀྱང་འདི་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྒྲའི་སྤྱི་ཉིད་ཚིག་ཡིན་གྱི་སྒྲའི་བྱེ་བྲག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲའི་སྤྱི་དེ་ཡང་ཤེས་པའི་གཟུང་བའི་ ཆ་ཡིན་ཏེ།གུད་ན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་སྒྲའི་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ལུང་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་དམ་བཅའ་ལ། མདོ་སྡེ་ལས་ནི་སེམས་ཙམ་ཞེས་འབྱུང་ན་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁུངས་སུ་རུང་སྙམ་དུ་དོགས་པ་དེ་ལ། སེམས་དང་ ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

破除后，即入于离能取所取的唯识性。此后，由修习地和波罗蜜多，断除一切能取所取，证悟法界，获得无上如来果位，思及此故说为'为得大乘'。
'三界'即是欲界、色界、无色界，此三者即是界，故称三界。其中，心与心所凡是未离欲贪者，即是欲界。凡是已离欲贪而未离色贪者，即是色界。凡是已离色贪而未离无色贪者，即是无色界。
'唯识'即是离所缘，'唯'字表示唯识，意为离能取所取的心与心所。'安立'即是宣说。此即是说，唯于心与心所中安立三界，如同虽无色法而安立空无边处等差别一样。
或者，'于大乘'是处格，即于大乘教法中宣说唯识。余下解释如前。由此，意思是于大乘教法中立三界唯识之宗或假立。此解释中应知破除能取所取等是目的之目的。
为获得大乘，以教证和理证二者说明三界唯识性。对此，首先为显示教证而说'佛子，此三界'等。或者，依第二种解释，为回答'于大乘中说唯识如何决定'的质疑，故说'佛子，此三界'等。
经中说三界一切唯是心，意为无色法和无为法离识别无，也无能取所取。此是对自部的教证。对于依止其他宗派者则说理证。教证应当首先安立，因为恭敬且文字简略。
在唯识宗中，虽无声音或名身等，但言语等识本身即是教证。因为这是从具有如实见等功德的众生导师所说，故从他处而来，称为教证。
他人也应当承认此义，因为声音的共相即是言语，而非声音的别相。声音的共相也是识的所取分，离识别无实体。因此，应知具有声音共相的识即是教证。
此处立唯识宗，而经中出现'唯心'，对于此如何可为依据的疑问，故说'心与意'等。

།འདི་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་དོན་འབྲེལ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་གྲངས་ སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་རིམ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་དེ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་བཞི་བརྗོད་པ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ལ་མགོ་རྨོངས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ལས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་དང་། གང་ཡང་མདོ་སྡེ་ ལས་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་བསྡུས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་དོན་དུ་སྣང་བར་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དེ་དག་དོན་དུ་སྣང་བར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཁམས་གསུམ་པ་ སེམས་འབའ་ཞིག་ཙམ་ཡིན་ན།འོ་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་དོགས་པ་ལ། སེམས་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་གདགས་པའི་རྒྱུ་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་མདོ་སྡེ་ལས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ བཅས་པར་དགོངས་པའོ།།ཡང་ན་མདོ་སྡེ་ལས་སེམས་ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པར་ལྟའོ། །སེམས་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་གདགས་པའི་རྒྱུའམ་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའམ་རབ་ཏུ་བྱེད་ པའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་དང་སེམས་སུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པས་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། ། དགོངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་ལེན་ཏོ། །འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སེམས་འབའ་ཞིག་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ དག་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་སེམས་བཏུལ་ན་ལེགས་ཞེས་བྱུང་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མི་བཏུལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲིད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཁས་ལེན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སྙམ་དུ་དོགས་པ་དེ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དོན་དགག་པའི་ཕྱིར་སྨོས་ཀྱི། སེམས་ལས བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དགག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཟུང་བ་གང་ཡང་མེད་ལ། གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་འཛིན་པའི་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་མེད་ན་འོ་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འདི་ཅི་ཞིག་།གང་གིས་སྣང་སྙམ་དུ་དོགས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་དུ་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ སྨོས་སོ།།སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་བྱུང་བ་དེ་ལ་སྲོག་ཆགས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པའི་དོན་ཞིག་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དུ་གྱུར་ཏོ། །འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་སྣང་བ་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྣང་ངོ་།།ནམ་མཁའི་ཁམས་དེ་སྣང་བ་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་ལས་རིས་སུ་ཆད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བར་བྱེད་དོ།

这些并非互不相关，如此'心'、'意'、'识'、'了'这些都是异名。没有不同因的词语称为异名，如此'异名'这个词表达这个意义。说出四个异名是为了避免对经典用语产生迷惑。在此论中说'了'这个词，以及经中说'心'这两者都包含了八识聚。下文所说'此识显现为境'与此也不相违。如是认为诸识聚显现为境。
如果三界唯是心，那么就会怀疑心所也成为不存在，因此说'此心'等。经中所说三界安立之因的心是与心所相应的意趣。或者说经中所说的心在此论中应视为与心所相应。'此心'是指三界安立之因或经中所说的心。'此中'是指经或论。'与相应'是指与这些心相应的诸法，即指受等。由于与诸相应法等同时运行，故称与相应。'意趣'即承许，是'认为'的同义词。这表明三界是心与心所而已，并非唯独是心。
'心'在经典中也用于心所，如说'调心则善'，心所也并非不调。如是说:'此世间为心所引'，也是被受、爱等心所所引。如果也承许心所，为何说'唯'字的疑问，对此说'说唯字'等。所说'唯'字是为了遮遣识之外的境，而非遮遣诸心所。'为遮遣境'即是为了遮遣识之外的所取能取相的境的意思。这表明除识之外没有任何所取，也没有能取此识的能取。
如果没有所取能取相的境，那么显现为青等的是什么？由何显现的疑问，对此说'此识显现'等。由于戏论习气成熟的力量，识本身显现为青等境的形相。当如是生起时，产生了见到离开有情之外的境的增上慢。如是青等相显现时与虚空界同时显现。当虚空界显现时，使青等识与它显现为似乎分离。

།དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་ངོས་ལ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་ན་ ནམ་མཁའི་ཁམས་གཟུགས་བརྙན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་།།ནམ་མཁའི་ཁམས་དེ་དེར་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་མེ་ལོང་གི་ངོས་དེ་ལས་རིས་སུ་ཆད་དེ་ཁྲོན་པའི་ནང་དུ་ལྷུང་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ སྣང་བ་ན་ཡང་རིས་སུ་ཆད་པ་ལྟ་བུར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བར་བྱེད་དོ།།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རིས་སུ་ཆད་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཞིག་མཐོང་བ་སྙམ་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་དོ། །འདིར་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་ རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཉམས་པའི་མིག་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་སྐྲ་དང་ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཉིད་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་ངོ་།།དོན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གུད་ན་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །རབ་རིབ་དང་ལྡན་པ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གཟུང་བ་བཀག་གོ། །གཟུང་བ་བཀག་ན་འཛིན་པ་ཡང་བཀག་པར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་བ་བཀག་པ་ཡང་། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་གྲགས་པའི་གནོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་འདི་སྐད་ཅེས་བརྒལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན ལས་མ་བྱུང་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ངེས་པ་མི་འགྲུབ།དུས་ངེས་པ་དང་། སེམས་ངེས་པ་མེད་པ་དང་། བྱ་བ་མེད་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མའི་ཕྱོགས་འདིར་རོ། །འདི་སྐད་བརྒལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་ འབྱུང་བའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་བློ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་འདི་ལྟར་རྟོག་པའོ།།ཡུལ་དང་དུས་ལ་ངེས་མེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །ཡུལ་ལ་ལར་སྣང་ལ་ཐམས་ཅད་ན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ངེས་པའོ། །རེས་འགའ་སྣང་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ངེས་པའོ།།ཡུལ་དང་དུས་དེ་ན་འཁོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྣང་གི་གཅིག་འགའ་ལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ངེས་པ་མེད་པའོ། །བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མདོའི་དོན་ཅིས་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་ པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཡུལ་ལ་ལར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་ལ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་མ་ཡིན།དེ་བཞིན་དུ་གང་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མཐོང་བ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་འབྱུང་བའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་རེས་འགའ་འབྱུང་གི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་གི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ དོན་ལ་རག་ལས་པ་དེ་ལྟར་ན་གང་ན་གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་སྟེ།ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་རིགས་སོ། །གང་གི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ལྟར་ན་ངེས་པར་བྱེད་པ་དོན་མེད་པས་ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ནས་ ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ན་གང་དུ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་ཡང་ལ་ལར་འབྱུང་ལ་ལ་ལར་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་ལ་རེས་འགའ་མི་འབྱུང་བ་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ ངེས་པ་མེད་པ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡུལ་དང་དུས་དེ་ན་འཁོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

例如当镜面上出现月亮的影像时，虚空界与影像一同出现。当虚空界在那里成为影像时，月轮似乎从镜面上分离而坠入井中。同样，当虚空界显现于识中时，也如分离般显现为青等形相。依靠那似乎分离的青等形相，众生产生见到外境的慢心。
为了在此显示譬喻，故说'例如眼翳者'等。例如，眼睛为翳所损的人们，其心识显现为发丝、蚊蝇、苍蝇等形相。即使没有发丝等，也产生见到声等的慢心。同样，在其他情况下，识本身也显现为青等形相。'离识外无青等境'是总结。具有眼翳者即是眼翳人。
如是首先遮遣所取。遮遣所取时能取也随之遮遣，因为无所取则无能取。如是遮遣所取，是为了显示外境论者所承许的过失。此处说'于此有如是诘问'等。
若识不从外境生，则诸识的境定、时定、心定及作用皆不成立，此为《摄抉择分》之义。'于此'即指前述立场。'如是诘问'即是观察下文所说的境等决定而如是思维。
关于'境时无定且'，定即是安住。于某处显现而非一切处即是境定。有时显现而非一切时即是时定。于彼境时中的一切有情无差别显现而非仅对某一者即是无心定。作用即是起作用。论师为明了经义而作此说。
若问'将如何显示'等。若无色等境而生起显现为色等的识，与色等境无关联时，为何如此于某处显现为色等境的识生起而非一切处？同样，于见外境起慢心的处所，为何有时生起而非一切时？此有何因？
这是说，若依他人观点认为识依赖外境，则于何处何时有外境，即于彼处彼时生识，境时决定是合理的。若依他人观点认为识不依赖外境，则无决定因，或于一切处一切时生起，或于任何处都不生起、永不生起。不应成为于某些处生起某些处不生起，同样也不应成为有时生起有时不生起。如是首先显示境时决定不应理。
为显示无心定不应理，故说'于彼境时中一切'等。

།གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་དུས་དེ་ན་འཁོད་པའི་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ངེས་པ་མེད་ པར་འགྱུར་ལ་འགའ་ཙམ་ལ་མ་ཡིན།འདིར་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྣང་བའི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་རབ་རིབ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ལ་འབྱུང་གི་།རབ་རིབ་མེད་པ་གཞན་དག་ལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ།གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་ན་དེའི་ཚེ་གང་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་འབྱུང་གི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཟུང་བའི་ ཆ་ལ་དོན་དུ་མཐོང་བའི་ང་རྒྱལ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་གང་ལ་བཟུང་བའི་ཆ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་བཟུང་བའི་ཆ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་མྱོང་ངོ་། །བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་དོན་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་དང་ཤ་སྦྲང་ལ་སོགས་པས་བཅིང་བ་དང་ཟ་བ་དང་སྐྱུག་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ལ། དེ་མ་ཡིན་པའི་མིག་མ་ཉམས་པས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ། གཞན་དག་གིས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བྱེད།དེ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་གང་དག་རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་འགྲངས་པ་དང་ངོམས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་ལ། དེ་མ་ཡིན་པ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་མཐོང་བ་གཞན་དག་གིས་ནི་བྱེད། འདི་ ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་མེད་པས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱ་བ་ཀུན་དུ་སྲུང་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་ལ་དེ་མ་ཡིན་པ་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་དང་བྲམ་ཟེ་དང་གྲོང་གི་སྐྱེ་བོ་གནས་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་བྱེད།ཐམས་ཅད་མེད་དུ་འདྲ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཐམས་ཅད་སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་ དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའམ།ཡང་ན་གང་ཡང་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བཟུང་བའི་ཆ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟུང་བའི་ཆ་ཡོད་དུ་མཚུངས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ རོ།།གང་གི་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་རང་རང་དང་མཐུན་པའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཡང་བྱེད་དོ། །གང་དག་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པ་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ དང་།རྨི་ལམ་གྱི་ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དོན་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འཐད་དོ། །དཔེ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་ནི་རབ་རིབ་ཀྱི་འཁྲུལ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་ གཉིད་དོ།།གསུམ་པ་ནི་ཐག་རིང་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་དོན་མེད་པར་མེད་དུ་འདྲ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ན་ཡུལ་ལ་སོགས་ པ་བཞི་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་ལན་གདབ་པར་ཅི་ལ་མ་རག་པར་ཆགས་ནས། མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ མེད་པར་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདིར་སྐབས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར། ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་འགྲུབ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་ཏེ། རྨི་ལམ་དང་འདྲ་ བར་འགྲུབ་བོ།

如果不承认外境存在，那么为什么在同一地点和时间的所有生命的心识都没有确定性，而不是只有某些生命如此。为了说明这一点，举例说'如同有眼翳者'等。比如有眼翳者所见到的毛发等，只在有眼翳者的心识中出现，而在没有眼翳的其他人那里则不会出现。同样地，如果说没有外境而产生识，那么对于某人显现蓝色等境相的识，只在他自己那里产生'见到蓝色等境'的增上慢，而在其他人那里则不会产生。这是在说，对所取分视为对境的增上慢，只在具有所取分的人那里产生，而在其他人那里则不会产生，因为他人的所取分不会被别人所感受。
为了说明作用也不合理，所以说'为什么'等。如果识不依赖于对境，那么为什么有眼翳者所见到的毛发、蚊虫、苍蝇等不能产生束缚、啃咬、呕吐等作用，而非眼翳者所见到的毛发等却能产生上述所说的一切作用。同样地，为什么在梦中所见到的饮食等不能产生饱足等饮食作用，而非睡眠状态下所见到的却能产生作用。在这里，为什么没有干闼婆城就不能产生守护城市等作用，而其他国王、大臣、婆罗门和城中居民却能产生作用。
如果都一样是不存在，那么要么所有人都能产生毛发等对境的作用，要么都不能产生作用。这是在说，如果毛发等对境的作用仅仅与所取分相关，那么由于所有人都同样具有所取分，所以所有人都应该能产生对境的作用。按照承认外境存在的观点，毛发等、饮食等、城市等是存在的，它们也能产生各自相应的作用。而那些外在并不存在的，如有眼翳者的毛发等、梦中的饮食等、干闼婆城等，它们不能产生任何作用，这是合理的。
这三个比喻是用来说明三种错乱：第一是眼翳的错乱，第二是睡眠，第三是远距离。因此，这样说明了地点等的不确定性之后，为了总结而说'这些若同样无外境'等。如上所说，如果没有外境，则地点等四种确定性都不合理。因此，必须承许外境的存在，这是前者的观点。对此，论师不依赖什么而回答说'并非不合理'等。地点等这四种确定性并非没有外境就不合理，而是合理的，这是其密意。两个否定词是用来表明这是此处所要论述的。如果问怎么合理，为此说'如是，地点等确定成立'等。如是地点和时间的确定，如同梦中一样可以成立。

།འདྲ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པ་དང་མཚུངས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྨི་ལམ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དཔེའི་དོན་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་མེད་པར་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་མི་འགྲུབ་ན། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་ཡུལ་ལ་ལན་གྲོང་དང་ཀུན་དགའ་རབ་ལ་སོགས་པ་སྣང་ལ་ཐམས་ཅད་ན་ནི་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་བཞིན་ དུ་ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་ཡང་གྲོང་དང་ཀུན་དགའ་ར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རེས་འགའ་སྣང་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དོན་མེད་པར་ཡང་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དོན་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ རྣམ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་འགྲུབ་བོ།།སེམས་ངེས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པ་དང་དཔེ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་དོན་མེད་པར་ཡི་དགས་རྣམས་སེམས་ངེས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ དུ་གཞན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།མདོ་ལས་མ་སྨོས་ཏེ་བྱ་བའི་ཚིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་ཅེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོར་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་ལས་གྲུབ་པ་སྨོས་པའི་རྗེས་སུ་བསྙག་གོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འདིར་ཡང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་དང་མཚུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནི་ཀྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ངེས་པ་མེད་པ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེས་དྲིས་པ་དང་། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ གྲུབ་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།འདི་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་དེ་ན་འཁོད་པའི་ཡི་དགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀླུང་ལ་རྣག་ལ་སོགས་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་མེད་པར་ཡང་སེམས་ངེས་པ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །ཚིག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ པ་ནི་ངག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར།རྣག་གིས་གང་བའི་ཀླུང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྣག་གི་ཀླུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ། གང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་སྨོས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འདིར་དཔེ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།མར་གྱི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མར་གྱིས་གང་བའི་བུམ་པ་ལ་མར་གྱི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདི་ལ་ཡང་རྣག་གིས་གང་བའི་ཀླུང་ལ་རྣག་གི་ཀླུང་ཞེས་བྱའོ། །རྣག་མེད་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣག་ཏུ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ མཚུངས་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཚུངས་པ་ལ་གནས་པའི་ཡི་དགས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་འདྲ་བར་ཀླུང་རྣག་གིས་གང་བར་མཐོང་སྟེ་གཅིག་འགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣག་ཐིགས་བ་འགའ་ཡང་མེད་ན་རྣག་གིས་གང་བའི་ཀླུང་ ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་ན་དེ་དག་གིས་དེ་མཐོང་ངོ་། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣག་གིས་གང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཁ་ཅིག་གིས་རྣག་གིས་གང་བར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཁ་ཅིག་གིས་གཅིན་གྱིས་གང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་ངན་སྐྱུགས་ཀྱིས་གང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་དབྱིག་པ་ཐོགས་པའི་མི་དག་གིས་བསྲུངས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་ཀླུང་ལ་རལ་གྲི་ཐོགས་པ་དག་གིས་བསྲུངས་པར་མཐོང་ངོ་། །ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་དབྱིག་པ་དང་རལ གྲི་ཐོགས་པའི་མི་འབྱུང་བར་ནི་མི་རིགས་ཏེ།གཞན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གཞན་དག་བྱུང་བར་གྱུར་ཏ་རེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སེམས་ངེས་པ་མེད་པར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་དོན་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ ཀྱིས་སེམས་ངེས་པ་མེད་པར་གྲུབ་བོ།

为了说明'相似'的含义，故说'如同梦中所见'等。因此，所说的'如同梦中所见'即是说明'如梦'之义。
为了详细解释比喻的意义，故说'云何'等。若无外境，诸识的处所和时间的确定性就不能成立，那么在梦中也无外境，为何会显现村庄和园林等处所，而不是显现于一切处？同样，在同一处所，为何村庄和园林等有时显现，而不是一直显现？
为了说明无外境也能确定处所等并作总结，故说'无外境亦'等。如前所说的方式，即使无外境也能确定处所和时间。
为了说明心识无定性及以其他比喻来说明，故说'心亦无定'等。譬如无外境而饿鬼心识无定性成立，如是于其他处也是如此，这是《摄抉择分》的意义。
因为经中未说而需要补充动词，故说'成立是所趣求'，即从前面的'成立'之后应当趣求'经中'之义。
为了说明此处'如'的含义，故说'如同饿鬼'等。此处应当说明'如'字的含义。
因为未说明饿鬼心识无定性，故问'如何成立'，论主为说明成立的方法，故说'一切'等。
如是，在彼处所和时间的一切饿鬼都见河流为脓等，因此无外境而心识无定性得以成立。
因为了解词义是了解语义的前提，为了解释词义，故说'充满脓的河流'等。说明在'脓河'这个词中，未说'充满'这个词。
为了举例说明，故说'如油瓶'。譬如装满油的瓶子称为油瓶，同样，这里充满脓的河流称为脓河。
若问无脓何故一切皆见为脓？故说'住于同分业异熟'等。如是，住于同分异熟的所有饿鬼都同样见河流充满脓，不是只有一些。
当中连一滴脓都没有，哪里会有充满脓的河流？由业异熟力，他们见到如是。
为了说明'等'字所包含的意义，故说'如同充满脓一样'等。譬如有些见为充满脓，同样，有些见为充满尿，有些见为充满呕吐物，有些见到有持杖的人守护，有些见到有持剑的人守护河流。
饿鬼们因业力而出现持杖和持剑的人是不合理的，因为会导致他人的业感生起他人，因此如是说明心识无定性后，为了总结，故说'如是'等。
如上所说的方式，即使无外境，诸识的心识无定性也得以成立。

།དོན་མེད་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བྱེད་རྨི་ལམ་གནོད་བ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནོད་པ་དོན་མེད་པར་ཡང་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་བྱེད་པ་དེ་གཞན་ཡང་དོན་མེད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །བྱ་བའི་ ཚིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་བའི་ཕྱིར།གྲུབ་ཅེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོར་བྱས་པ་གོང་མ་ལས་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལ་སྙེགས་པ་འདིར་ཡང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་རྨི་ ལམ་ན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་མ་ཕྲད་པར་ཁུ་བ་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་གནོད་པ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྲ་དང་ཤ་སྦྲང་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་།གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་དང་དུག་དང་མཚོན་དང་ལྕེ་འབབ་པས་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་ཀྱིས་ གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་བརྒལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་གྱི་ལན་བཏབ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་སྐད་ བསྟན་པའི་རྣམ་པས་རེ་ཞིག་དཔེ་གཞན་དང་གཞན་དག་གིས་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་གྲུབ་བོ།།རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡང་འགྲུབ་བོ་ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དཔེ་གཅིག་གིས་བརྒལ་བ་བཞི་ཆར་གྱི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་སེམས་ ཅན་དམྱལ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་དོན་མེད་པར་ཡང་ཡུལ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་དོན་མེད་པར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་ཐམས་ཅད་གྲུབ་བོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །བྱ་བའི་ཚིག་ཁོ་ནས་དབྱུང་བའི་ ཕྱིར།གྲུབ་ཅེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་དེ་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །འདྲ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་དེ་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་བཞི་མ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེས་དྲིས་བ་དང་།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དང་། རྫ་མ་དང་། ཟངས་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་མཐོང་ངོ་།།ཡུལ་དང་དུས་དེ་ན་འཁོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། མེད་པར་ཡང་དེ་དག་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་དོ་ཞེས་མདོར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ངེས་པ་དང་དུས་ངེས་པར་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །སོགས་པའི་ སྒྲས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཁྱི་དང་བྱ་རོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁྱི་དང་བྱ་རོག་དང་ལྕགས་ཀྱི་རི་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཡང་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་རྫ་མ་དང་ཟངས་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །སེམས་ངེས་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དོན་དེ་ཡང་བརྡ་ཕྲད་པར་ཟད་དོ། །བྱ་བ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་དེ་དག་ལ་གནོད་པ་ཡང་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གནོད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པར་གྲུབ་བོ། །འདི་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་སེམས ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ན་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ།མེད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་མེད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་གྲུབ་བོ།

为了说明无意义之事的作为，故说'作为如梦中害'。譬如梦中的伤害虽无意义却能成立，如是作用于他者也是无意义地成立，这是《略论》的含义。
为了从中引出动词，故说'应知为成立'，即《略论》前文中所说的'成立'一词，此处也应当运用，这是其意义。
为了解释比喻，故说'譬如在梦中'等。譬如在梦中，男女二人未相遇而出现精液，如是梦中的伤害生起，如是发、蚊虫、饮食、城市、乡镇、毒药、兵器、闪电所遮蔽之事，虽无发等也会生起。
'二者未相遇'是指男女二人未相遇之意。
因此，如上所说对四种质疑都已作答，为了总结，故说'如是首先'等。以如是教说的方式，首先以种种比喻成立了处所、时间等四种确定。'首先'一词表示下文还有'复次'。
为了以一个比喻回答全部四种质疑，故说'一切如地狱'。譬如在地狱中，虽无意义却有处所确定等四种情况，如是在其他处所也无意义地成立这四种情况，这是《略论》的含义。
为了从中引出动词，故说'应知为成立'，此义已明了。为了说明相似义，故说'在地狱中'等，此义已明了。
因为未说明地狱中处所等四种确定，故有人问'如何成立'，为了说明论主确实成立，故说'地狱守卫'等。如是，虽无地狱守卫、陶罐、铜釜等，地狱众生仍能在确定处所、确定时间见到。
在那处所、时间中所有众生都无差别地见到，虽无彼等却能造作种种伤害，这是《略论》的含义。
为了广说《略论》中的这个含义，论主故说'譬如在地狱中'等。譬如地狱众生在地狱中，地狱守卫等在确定处所、确定时间成立。
为了说明'等'字所摄义，故说'狗与乌鸦'等。即狗、乌鸦、铁山等，这是词的组合。此处又说'等'是摄取陶罐、铜釜等。
为了说明心识无确定，故说'一切'等，此义已明了。为了说明作用，故说'彼等对彼等的伤害也成立'，即成立造作种种伤害。
对此有如下疑问：如果无地狱守卫等，处所等四种确定如何生起？对此说'虽无'等，即虽无彼等，四种情况仍得成立。

།མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གྲུབ་སྙམ་པ་ལ། རང་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྔོན་བྱས་པ་ལས། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་གི་ཚེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དང་། ཁྱི་དང་བྱ་རོག་དང་། ལྕགས་ཀྱི་རི་དང་། རྫ་མ་དང་ཟངས་པོ་ཆེ་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་བྱུང་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པའི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་སྐྱེད་དེ།ཇི་སྙེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དེ་བྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བྱུང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་བསྐྱེད་ཀྱི་གཅིག་འགའ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་ན་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་རྨི་ལམ་ན་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཉིད་སེང་གེ་དང་སྟག་དང་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བྱུང་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་སྐྲག་པ་དང་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ཡང་དེ་སྲིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་དཔེ་ལ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ནས་དངོས་ལ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་སུ་འདོད་དེ། འདིར་དེ་ལྟར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཁྱེད་ ཅིའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དང་།ཁྱི་དང་བྱ་རོག་དེ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་སུ་མི་འདོད། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚུལ་ཡང་སྣང་། སེམས་ཅན་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་ཡང་ཡོད། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་བློའི་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་དང་རྗོད་པ་ཡང་སྣང་སྟེ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ གཞན་ལ་སེམས་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་དེ་དག་ལ་སེམས་ཡོད་པར་དཔག་པ་དེ་གཉིས་མེད་ན་དེའི་ཚེ་སྲོག་ཆགས་གཞན་ལ་སེམས་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་ཆགས་སུ་མི་རིགས་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མི་རིགས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་སུ་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སོ་སོར་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་དེ་ལྟར་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་གནོད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་སྟེ། གང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དེ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་ཡོད་སྐད་མི་གྲག་གོ། །གང་སེམས་ཅན་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་དེ་ཡང་རང་དགའ་སྟེ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཚུལ་ནི གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་རི་མོའི་ལུས་ལ་ཡང་ཡོད་དེ།དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པ་བྱེད་དོ་སྙམ་པ་ལ། གཅིག་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སྲུང་མ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་ གནོད་པ་བྱེད་ན་ནི་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དག་གོ།།འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དག་གོ་ཞེས་མ་འདྲེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་དག་གནོད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་སུ་འདོད། གང་དག་གནོད་ པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དག་ཏུ་འདོད་ན་གཉིས་མཚུངས་པར་གནོད་པར་བྱ་བའམ།གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གང་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ། གང་དག་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སྲུང་མ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། འདིར་གཏན་ཚིགས་ལྷག་པར་ བྱད་གཟུགས་དང་བོང་ཚོད་དང་སྟོབས་མཚུངས་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

对于思考这个不存在的情况如何成立，说到'自己业的异熟相同'等。由于他们将要感受痛苦的往昔所造业，当其异熟现前之时，就会出现地狱守卫、狗、乌鸦、铁山、陶罐、大铜锅等的识，通过地狱守卫等的方便手段使那些地狱众生产生痛苦的感受。
凡是造作了将要感受痛苦的业，这一切的识都会以地狱守卫等的形态出现并产生痛苦的感受，而不是仅对某一个。这也并非不可能，因为在梦中也能见到。
比如，在罪人的梦中，由业力使识以狮子、虎、盗贼等形态出现，产生痛苦、恐惧等感受，地狱中也是如此。因此，现在通过比喻说明处所等四种确定性，为了说明实际情况，所以说'如是其他处所'等，其义已经解释过了。
毗婆沙师认为地狱守卫等是众生，因此在此提出质疑而说'为何'等。你们为什么不承认地狱守卫、狗和乌鸦是众生？这样，他们显现有众生的形态，如众生一样有动作，这样，他们显现有心识的行为和言语，通过这两者可以推断他们有心识。
如果没有这两种推断他们有心识的方法，那时就无法推断其他生命有心识，因为这两种方法可能有误。为了说明不应该是生命，所以说'不应理'。为了说明不应理的原因，所以说'彼等'等。
这样，地狱守卫不应该是地狱众生。为什么不应理呢？所以说'如是'等。就像其他地狱众生各自感受地狱痛苦一样，他们并不如此感受。造作伤害的人不像被伤害者那样感受痛苦，没有听说有谁伤害那些地狱守卫。
他们像众生一样的动作也不是自主的，而是由地狱众生的业力所致。众生的形态在画像身和图画身上也有。
对于这里认为一个伤害另一个的想法，所以说'一对一'等。如果地狱众生和地狱守卫互相伤害，就无法清楚区分这些是地狱众生，那些是地狱守卫。
这样，认为被伤害的是地狱众生，造作伤害的是地狱守卫，如果双方都同样是被伤害者或加害者，那么怎么说哪些是地狱众生，哪些是地狱守卫呢？
在此补充理由说到'相貌、体型和力量相同'等。

།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པར་གྱུར་པ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཉི་ག་ཡང་བྱད་གཟུགས་མཚུངས་པ་དང་། བོང་ཚོད་མཚུངས་པ་དང་། སྟོབས་མཚུངས་ པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་བྱད་གཟུགས་དང་བོང་ཚོད་དང་སྟོབས་མཚུངས་པ་དག་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པ་བྱེད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གྲག་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གྲག་པ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གྲག་སྟེ། སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་པ་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་མ་རུང་པའི་ཚུལ་ཅན་ལུས་བོང་ཆེ་བ་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་མཐོང་ནས་ཕྱོགས་མཐའ་དག་མུན་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱང་བག་འཁུམས་མགོ་ཡང་རྨོངས་སོ། །བྱད་གཟུགས་ནི་རྐང་ལག་གནས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །བོང་ཚོད་ ནི་ཞེང་གི་ཁྱད་པར་རོ།།སྟོབས་ནི་ལུས་ཀྱི་མཐུའོ། །འདིར་ཡང་རིགས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྕགས་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ས་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ནི་ དེའི་ཚེ་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མི་བཟོད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར།དེ་དག་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ས་གཞི་དེ་ལ་འགྲེ་ལྡོག་སྟེ་རང་གི་ལུས་ཀྱང་འཛིན་པར་མི་ནུས་ན་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ པར་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡི་དགས་སམ་དུད་འགྲོ་ཞིག་ནི་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ།དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སྲུང་མ་དག་ཀྱང་ཁྱི་དང་བྱ་རོག་རྣམས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པར་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བར་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་དུད་འགྲོ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ གཞན་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་མི་འབྱུང་ན་མཐོ་རིས་སུ་གླང་པོ་ཆེས་སྲུང་གི་བུ་དང་།ངང་མོ་དང་ཁྲུང་ཁྲུང་དང་ནེ་ཚོ་དང་རི་སྐེགས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ། དེར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་དུད་འགྲོའི་བྱེ་བྲག་ཁྱི་དང་བྱ་རོག་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡི་ དགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དུད་འགྲོ་མཐོ་རིས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་དུད་འགྲོ་མཐོ་རིས་སུ་བྱུང་བ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པར་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ན་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་ངོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དཔེ་དང་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུད་འགྲོ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་དུད་འགྲོ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་དག་དང་མི་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་དུད་འགྲོ་གང་དག་མཐོ་རིས་སུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་བདེ་བ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་ལས་གང་གིས་གྲུབ་པ་དེས་མཐོ་རིས་དེར་འབྱུང་བ་དག་མཐོ་རིས་ ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་ངོ་།།གལ་ཏེ་དུད་འགྲོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ལྷའི་བདེ་བ་མྱོང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ངང་ཚུལ་ངན་པས་ནི་དེ་དག་དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་འཐོབ་བོ། །སྦྱིན་པས་ནི་ལྷའི་ལོངས་སྤྱོད་འཐོབ་སྟེ་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ ལས་འགྲོ་བ་གཞན་ལ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཏེ།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །ལས་གང་གིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་བདེ་བ་ གྲུབ་པ་དེ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།

如果地狱守卫也变成地狱众生时，那时两者的形貌相同、体量相同、力量相同。因此，地狱守卫和地狱众生形貌、体量、力量相同的情况下，即使互相伤害，也不会像传说那样毁灭。传说是这样说的：地狱众生看见那些凶恶模样、身体巨大、极具力量的地狱守卫时，四周一片黑暗，他们的身体也畏缩，头脑也迷乱。形貌是指手脚位置的差别。体量是指宽度的差别。力量是指身体的能力。
在此为了说明其他道理，所以说'炽热铁地'等。如果地狱守卫也像地狱众生一样感受痛苦，那时连炽热的痛苦都无法忍受，又怎么能伤害地狱众生呢？他们在炽热的地面上爬行，连自己的身体都无法支撑，更何况伤害他人。
如果认为即使不是地狱众生，也是饿鬼或者畜生，为此说'非地狱众生'等。如果地狱守卫也不承认狗和乌鸦是地狱众生，那时畜生和饿鬼的差别，即饿鬼和畜生道所摄的那些众生，怎么会出现在地狱道中呢？
毗婆沙师为了回答这个问题，所以说'那么畜生等'。如果其他道所摄的众生不会出现在其他道中，那么天界中的象护财子、鹅、鹤、孔雀、山鸡等是如何出现的？就像它们出现在那里一样，地狱中也会出现狗、乌鸦等畜生的差别，以及地狱守卫等饿鬼的差别。
为了破除这个说法，所以说'如同畜生在天界'等。畜生出现在天界的情况与出现在地狱的情况是不同的。饿鬼也是如此，这是因为那些畜生和饿鬼不会感受地狱中的痛苦，这是《略论》的含义。论主为了通过显示与比喻不同的方法来说明《略论》的含义，所以说'凡是畜生'等。
这与畜生生在天界的情况不同，因为凡是出现在天界的畜生，都是由能感受天界器世间乐的业所成就，在天界中感受器世间的快乐。如果问这些畜生如何感受天界的快乐？答：由于恶习性而得畜生道，由于布施而得天界受用，这并不矛盾。
如是，欲界的业对其他道的众生，也会因为其他缘的力量而在其他道中成熟。'感受器世间乐'是指在器世间感受快乐的意思。由什么业成就器世间的快乐，即是说能感受器世间快乐的业。

།དེ་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོ་རིས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྦྱར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མཐོ་རིས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ དམྱལ་བར་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་གླང་པོ་ཆེ་ས་སྲུང་གི་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐོ་རིས་ན་བདེ་བ་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་ བའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དཔེ་དང་མི་འདྲ་བར་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་དུད་འགྲོ་དག་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་ བསྔལ་མི་མྱོང་བ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེར་དུད་འགྲོ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཏེ།ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལན་མེད་པར་བྱས་པ་དང་མདོ་སྡེ་བས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ སོ།།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མི་རུང་ན་ཡང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེར་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་དག་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་ དག་པས་མདོག་གནག་པ་དང་།སེར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་བྱད་གཟུགས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁྲུ་ལ་སོགས་པའི་བོང་ཚོད་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་ བའི་སྲུང་མ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཐོབ་བོ།།གལ་ཏེ་སེམས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་བཞིན་དུ་གཡོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་ལག་པ་བརྐྱང་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སེམས་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དག་གང་གི་ཕྱིར་མཚོན་ཆ་ འདེབས་པར་གཟས་པ་དང་།སོ་གཙིགས་པ་དང་། མིག་བགྲད་པ་དང་། སྨིན་མ་ཁྲོ་གཉེར་དུ་བསྡུས་པ་དང་། གཏུམ་པའི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པར་སྣང་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྣང་ཞེ་ན། འཇིགས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་པ་རྣམས་འཇིགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དག་གིས་འཇིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་སྔོན་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་སེམས་ ཅན་དམྱལ་བ་པ་དག་ལ་དེ་ལྟར་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་དང་།གནོད་པ་བྱེད་པའི་དཔེ་འདིར། དཔེར་ན་ལུག་ལྟ་བུའི་རི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུག་ལྟ་བུའི་རི་དག་འོང་བ་དང་འགྲོ་བས་སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་པ་དག་ལ་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་དང་།གནོད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཤལ་མ་ལིའི་ནགས་ཚལ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ཡར་འཛེགས་པའི་ཚེ་ནི་ཚེར་མ་ཁ་ཐུར་དུ་ལྟ། སླར་འབབ་པའི་ཚེ་ནི་གྱེན་དུ་ལྟ་སྟེ། དེ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སེམས་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།སེམས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་བྱ་བ་བྱེད་པ་དག་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། ལུག་ལྟ་བུའི་རི་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། དེ་དག་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ལུག་ལྟ་བུའི་རི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་མེད་པ་ མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པའི་གཟུང་བའོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མའོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་འདིར། གལ་ཏེ་དེའི་ལས་ཀྱིས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

关于所谓'彼处之乐'，'彼'是指欲界天器世间，因此表明是存在于欲界天器世间。对此有人想：地狱众生也会如此吧？为此说'地狱守卫等'等语。如同象王地守子等在天界享受快乐一样，地狱守卫等在地狱器世间不会感受痛苦。因此，为显示与比喻不同而作总结，故说'是故傍生等于彼'等语。因为地狱守卫等不感受地狱痛苦，所以地狱中不应有傍生出现，更不用说饿鬼了。
如此使毗婆沙师无以回答后，经部师为作答故说'彼等地狱'等语。即使地狱守卫等不能算作有情数，但由于彼等地狱众生业报力，在彼地狱中会出现地等诸大种差别。比地狱众生颜色更黑、黄等，手脚等可怖形貌，身量大小，以及能够降伏地狱众生的力量差别，因此得到地狱守卫等名称。
若问无心如何能如有情般活动？为此说'伸手'等语。即使无心，但由地狱众生的力量，他们似乎在挥舞武器、咬牙切齿、瞪眼、皱眉、做各种凶恶行为，就会如此显现。为何会有这些显现？说'为生恐怖故'。为了令地狱众生生起恐怖痛苦，他们会如此显现。这是地狱众生过去所造会感受恐怖痛苦之业的果报。
对于诸大种如何变现而令地狱众生恐惧和伤害的比喻，说'譬如羊山等'。譬如虽非有情数，但由业力，羊山来去而令地狱众生恐惧和伤害。又如铁刺林中，地狱众生上爬时刺向下，下落时刺向上，对其造成伤害，虽然它们无心，却显现如有心般作业。
对此有人想：没有羊山等，为此说'彼等非无'，应知羊山等并非不存在，因为它们是眼等根的所缘，这是前说。论师于此说'若由彼业于彼'等语。

།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་དབང་ གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དེར་འབྱུང་བ་དག་མདོག་དང་བྱད་གཟུགས་དང་བོང་ཚོད་དང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་འབྱུང་བར་འདོད་ན་ལག་པ་འདེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་བ་དག་ཏུ་ཡང་འདོད་ན།དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་།ལག་པ་ལ་སོགས་པ་འདེགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འབྱུང་བ་དང་འགྱུར་བར་ཅིས་མི་འདོད་ཅེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་འགྱུར་བར་ཡང་འདོད་ན། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ལ། ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་རྣམས་སུ་རྟོག་།དེ་དག་ལ་ནི་མཐུ་ལྷག་མ་ཅི་ ཡང་མི་སྣང་ངོ་།།འདི་ལྟར་དེ་དག་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེད་ཀྱི། དམིགས་ནས་འཇིགས་བསྐྱེད་ཀྱི། དམིགས་པ་ནི་དེ་དག་གི་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའོ། །དེ་བས་ན་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བར་བརྟག་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཚིག་དང་ལུས་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྱུར་པར་གྲགས་ཀྱི། འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་གྲགས་ཏེ། ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཉིད་གྱུར་པར་རིགས་སོ།།འདིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ལྷག་པར་ཡང་། །གཞན་ན་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ལས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་གཞན་ལ་གནས་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་གཞན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་གྱུར་པར་རྟོག་ན་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་གང་ལ་བག་ཆགས་དེ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པའི་རྒྱུ་འདིར་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་གང་གིས་མདོག་དང་བྱད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལག་པ་ལ་སོགས་པ་འདེགས་པ་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡང་རྟོག་པའི་ལས་དེའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་ དེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དེ་ལ་གནས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཀྱི་དུས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་ལ་བག་ཆགས་གནས་པ་དེའི་ཚེ་གང་ལ་དེ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ དེའི་དེ་འདྲ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པར་རིགས་ན།དེ་ཡང་དེར་ཁྱོད་མི་འདོད་དེ། འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ན་བག་ཆགས་མེད་པ་དེར་དེའི་འབྲས་བུར་རྟོགས་པ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་གང་དུས་བོན་བཏབ་པ་དེར་འབྲས་བུ་འབྱུང་སྟེ། ཞིང་ལ་ས་བོན་བཏབ་ལ་ རིའི་རྩེ་མོར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ།།འདིར་མདོ་སྡེ་བས་ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ནི་བག་ཆགས་གཞན་ན་ཡོད་ལ་འབྲས་བུ་གཞན་ན་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ནི་ལུང་སྟེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ དོན་དུ་སྣང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གུད་ན་མེད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་ཡོད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

如果承认由于地狱众生的业力，在那个地狱中出现具有特定颜色、形状、体型和力量的众生，并且也承认他们能够举手等动作的话，那么为什么不承认识本身能够变现为地狱狱卒等形象，并做出举手等动作呢？这是《摄抉择分》的含义。
由于识的转变难以理解，为了完全解脱，所以说'由其业力使识本身'等。就像承认由地狱众生的业力而有诸大种的生起和转变，同样为什么不承认识本身也是如此，你为什么要执著于诸大种呢？
在那些（大种）中并不显现任何殊胜的力量。因为它们仅仅存在并不能产生恐惧等，而是在被认知后才产生恐惧，而认知是由它们的识的生起。因此，应当观察双方都承认的识的转变，而不应观察诸大种，因为双方都不承认大种。在梦境等状态中，也都承认识本身转变为语言、身体、动作等各种形态，而从未听说有大种的转变，所以应当承认是由业力使识本身转变。
这里还有更多的理由，所以说'在他处有业的习气'等。业所生的习气存在于识相续中，而其果报却认为在他处外在大种的转变中，那么对于习气所依止的识相续本身为什么不承认有其果报，这个理由在这里应当说明，这是《摄抉择分》的含义。
论主为了广说《摄抉择分》的含义，所以说'地狱众生的业力'等。地狱众生的业力所产生的颜色、形状等差别是从大种而生，以及举手等动作的特征也是如此认为，这些业的习气存在于那些众生的识之因中，而不在大种等其他处，因为在造业时并没有地狱众生的大种。
当习气存在于识相续中时，应当承认识本身在其所依处转变成那种形态，但你却不承认这点，而在没有习气的大种等处认为有其果报，这有什么理由呢？在世间，果实生长在播种之处，在田里播种而在山顶结果是不可能的。
这里经部师说有教证理由等，说'如果习气在他处而果报不在他处'的理由是教证。如果识本身显现为色等境，而离识之外没有色等境的话，那么佛陀就不会说有色等十处了。

།དེ་བས་ན་ཁ་ཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཚད་མར་བྱས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གུད་ན་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་དག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་རྟོགས་ཏེ། འདི་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ས་བོན་དང་ཡུལ་མཚུངས་པར་འདོད་དོ། །དབང་གི་འབྲས་བུ་ནི་ས་བོན་དང་ཡུལ་མཚུངས་མི་མཚུངས་འགལ་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྣམ་པར རིག་པའི་དབང་གིས་རྒྱུད་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་གྱུར་བ་ཐ་དད་པ་ཡང་འབྱུང་སྟེ། དབང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ལུང་འདི་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་ཆེད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་སྐད་དུ་དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་རྫུས་ཏེ་བྱུང་ བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དཔེ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་ པའོ།།དགོངས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་འདི་ནི་འདི་ཉིད་དུ་རྒྱུན་ཆད་དེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་འཛེར་ཏེ། དེ་དག་ཆད་པར་ལྟ་བ་དེས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་ འདེབས་ཤིང་ཅི་དགའ་དགུར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲི་མ་དེ་བཀྲུ་བའི་ཕྱིར་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བར་མདོའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུའོ། །དགོངས་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་འདིས་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་བདག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདི་ཅི་མངོན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ནས་ཆོས་ཡོད་པ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ།འདི་ལ་བདག་གམ་སེམས་ཅན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་ཚད་མར་བྱས་ནས་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་སྔ་མ་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་ནི་མ་ཡིན་ ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་བདག་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་སྐྱེ་བར་འོས་པ་དེ་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ན། བདག་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ན་དེ་ལས་འོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ག་ལ་ཡོད། དེ་དག་གིས་ན་འདི་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བར་འགྱུར། དེ་ལྟར་དཔེ་བཤད་ནས་དངོས་དང་སྦྱར་བའི་ ཕྱིར།དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆད་པར་སྨྲ་བའི་སྐྱེ་བོའི་ཆེད་དུ་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་ཆེད་དུ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།བཀའ་དེ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བཀའ་དེ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་གྱི་ངེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

因此，有些人如同在此将世尊的教言视为量，了知色等之因在识之外另有存在一样，同样地，在地狱中也认为地狱众生的眼等识之因即大种差别是单独存在的，这是增上果，而不是异熟果和等流果。异熟果和等流果是认为与种子和境相同。增上果则与种子和境相同或不相同都不相违，例如由于他相续的识的增上力而在他相续中生起诸识，这些既是增上果又是不同境，同样地也生起不同的大种差别，因为是增上果的缘故。
如此论师说道：'这不是正因'等。此教证不是成立色等外境存在的正因，如此由于为了教化应以色等来调伏的众生，以密意说有色等处，如同说'有化生众生'一样，这是《略释》的意义。
论师为了解释比喻而说'例如世尊'等。世尊说'有化生众生'也是以密意而说。为了说明彼密意而说'后世心相续不断'等。有些众生这样说：'我在此处即断灭，无有后世。'他们由于断见而诽谤善不善业及其果报，随意而行。
因此，为了洗涤恶见的污垢，世尊以密意说死后有所谓中有之存在即心相续不断，而说'有化生众生'。'后世'即是指来世。'密意'即是隐密意趣。
世尊以此密意说'有化生众生'，但在真实义中无我，对此有何显示呢？因此说'此中无我或众生'等。世尊说'此等诸法非彼而从他处有，皆有因，此中无我或众生'，以此经为量，确定说有化生众生是密意。
为何前经是密意而后经不是呢？答：如此，我是常故非化生，如此应当生起者称为化生，我是常故非如是，则于彼处何有所谓应当。由此等成为化生。
如此解释比喻后，为了与本义结合而说'如是世尊说有色等处'等。如同为了断见众生而说'有化生众生'一样，为了应以色等来教化的众生而说'有色等处'，此教是具密意的。这是说彼教是不了义，非了义。

།ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ནོ། མདོ་སྡེ་པས་མདོ་སྡེ་འདིའི་དགོངས་པ་འདྲི་བའི་ཕྱིར། འདིར་ཅི་ལས་དགོངས་ཞེས་བྱ་བར་ སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་དགོངས་ནས་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་ཡང་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ས་བོན་གང་ ལས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།རྣམ་པར་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་ས་བོན་གང་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བྱུང་བ་དང་སྣང་བ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ས་བོན་དང་སྣང་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་དེའི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་སོ་སོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ རང་གི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་གང་ལས་བྱུང་བའི་ས་བོན་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་དེའི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གསུངས་སོ།།སྣང་བ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་ པ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་ས་བོན་དང་།སྣང་བ་ཡང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་སྣང་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ན་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག། །སྨྲས་པ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་ལས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་གུད་ན་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་ལོགས་ཤིག་ ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་འདིར་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ས་བོན་དང་སྣང་བ་ལ་དགོངས་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པ་སྐད་དུ་གསུངས་ཀྱི། དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལས་གུད་ན་ཡོད་པར་ནི་མ་གསུངས་སོ།།མདོ་སྡེ་པས་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་དྲི་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་རྫུས་ཏེ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་དགོངས་ཏེ་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་དགོངས་ཏེ་བསྟན་ པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཡིན་པ་ཡང་བརྗོད་དགོས་སོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གང་ཟག་བདག་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་ བཅུ་གཉིས་པོ་དག་བཤད་ན་གང་ཟག་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞིག་གུ་སྙམ་པ་ལ་དྲུག་པོ་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དྲུག་པོ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དྲུག་པོ་ལས་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འབྱུང་གི་ལྟ་བ་པོ་བདག་གཅིག་པུ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་གང་ཡང་མེད་དེ།བདག་རེག་པ་པོའི་བར་དུ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་གང་དག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་བདག་གོ་ཞེས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་ཀྱང་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་གང་གི་ཚེ་བསྟན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གང་ཟག་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་སོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་བདག་གིས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་དེ་དག་ལས་སེམས་སྐྱོ་སྟེ།མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'为了'是指意义。经部为了询问此经的密意，故说'此处是从何密意'。如同缘于心相续不断的密意而说有化生众生一样，此处也应说明是从何密意说有色等处。为了显示论著者的密意，故说'从何自种子'等。
'识的习气'是指从何自种子生起眼识等识并显现，凡是彼等种子和显现，世尊说为彼识的内外处，这是《摄抉择分》的意义。如是首先为建立十处而说。现在为了个别显示，故说'将如何显示'等。
'显现为色的眼识异熟习气'是指从彼圆熟的自种子所生的种子，世尊说为彼识的眼处。其所生显现说为色处。如是耳、鼻、舌、身诸识，应说各自的种子和显现为外处。
若非从识显现，如何安立为异体处？答：譬如虽然意界不离六识聚，但依果而别立，此处也是如此。因此，如是显示具密意后，为了总结而说'此是此处密意'。
缘于种子和显现而说有色等处，并非说彼等离识而有。经部为了询问密意宣说的意趣，故说'如是'。如同解说化生众生密意宣说的果一样，也应说明宣说有色等处的密意的果是什么。
论著者为显示果故说'如是趣入补特伽罗无我'。为了详细解释此义，故说'如是解说'等。因为如是解说十二处时，能了知补特伽罗无实，无实即是无我。
怎样呢？对此说'从六二'等。如是从眼等内六处和色等外六处生起眼识等六识，而真实义中根本无有一个能见者我，乃至也无触者我。
如是当说明诸执我论者所承许的见等作用也是由内外处所作时，即能了知补特伽罗无实。此说明：通过宣说十二处，诸行了知无有异于眼等的我，即无我。
了知诸行无我已，于彼等生厌，获得究竟处，将如是显示。

།དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་གྲུབ་ན་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ཅི་དགོས་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་ གཞན་དུ་ཡང་བསྟན་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གང་ཡང་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་དེས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་གཞུག་པའི་དོན་དུ་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འཇུག་པར་བྱེད་ པས་འཇུག་པ་སྟེ།ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིད་མ་ཆེས་ནས་ཇི་ ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་ཅེས་དྲིས་ཏེ།བསྟན་པ་འདིས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་ཅེ་ན། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་འདི་ཉིད་ལ་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་ནས་བྱུང་སྟེ།སེམས་ལ་ས་ལོགས་ཤིག་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པར་གང་གི་ཚེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཞུགས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་རིམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་འཐོབ་བོ།།དེ་བས་ན་དོན་འདི་ནི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གང་ཟག་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་མེད་པ་ལྟ་བུར་རིགས་ནས་གཞན་གྱིས་བརྒལ་བའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་མེད་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་སེམས་ཙམ་དེ་ཡང་ མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆོས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་མེད་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ། བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ་གང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་བདག་ཉིད་དེས་དེ་དག བདག་མེད་ཀྱི།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཆོས་རྣམས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་དེ་དག་གི་དེ་མེད་ཀྱི། དེ་དག་གི་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མེད་པ་ཙམ་ལ་མི་བྱའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དེ་ཉིད་ལ་ཚིག་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་དང་བྲལ་བ་དེ་བདག་མེད་པའོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་མེད་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི།མེད་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་གང་ཟག་མེད་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གང་ ཟག་མེད་དོ།།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པར་རང་གི་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

对此在这里转变为：如果已经证实通过了知人无我而获得涅槃，那为何还需要宣说唯识呢？为此，'以其他方式宣说法无我'等词。通过宣说唯识，由此而趣入法无我。因此，为了引导趣入法无我而宣说唯识，这就是解释。
由于能趣入故称为趣入，这是'了知'的同义词。为了说明'其他'这个词的含义，所以说'其他'等词，这是容易理解的所以未作解释。
对于通过宣说唯识而趣入法无我感到怀疑，问道如何趣入法无我？如果问：通过这个教法如何趣入法无我？为了显示论典作者所说的趣入方法，故说'唯此识'等词。
唯此识现为色等相而生起，当了知心之外没有任何色等性质的法时，那时就已趣入法无我了。趣入法无我后，诸菩萨们将逐渐获得如来的果位。因此，这个意义是最主要的，世尊就是为了这样的目的而宣说唯识的。
如同人无我在一切方面都是人不存在一样，有人认为法无我也应该是一切方面都无有诸法，为了回应他人的诘难，故说'假使诸法'等词。如果法无我就是诸法不存在的话，那么一切方面都没有任何法。这样的话，唯识也不存在了。
因此问道：如何安立？对此论师说'诸法'等词。一切中完全无有任何法，这样并非是趣入法无我，而是通过遍计所执法的不存在而趣入法无我。
对于所计度的体性为何，故说'凡愚者们'等词。凡夫们于诸法上增益为所取能取相的自性，以所取能取相所增益的自性，它们是无我的，但并非佛陀境界中不可言说的也不存在。
这是说：未见真实者们于诸法上所增益的所取能取事物是不存在的，但他们的依他起性和圆成实性的佛智境界并非不存在。
如是'法无我'这个词不是仅仅指不存在，而是指特定的状态。如是对此词这样分析：依他起和圆成实的事物远离所取能取相的我，那就是无我。其事物就是无我。诸法无我是指依他起和圆成实诸法中无有所取能取的意思。
因此，所说的无我是指远离所取能取的心和心所，而不是指完全不存在。人无我也不仅仅是指人不存在，而是指诸行中没有他人所遍计的人我。
'以不可言说的自性'是指以无法言说的自体的意思。

།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན།དེའི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་མ་ཡིན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་བྲལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐུར་པས་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྟེ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ཅི་ཉེས་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ རྣམ་པར་རིག་པ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་མི་འགྲུབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་དོན་དང་ལྡན་པ་ནི་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣམ་ པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་བྱ་ན། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་དེ་དག་འཛིན་ཏམ། གལ་ཏེ་གཞན་དག་ལ་ཡང་འཛིན་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ག་ལ་ འགྲུབ།འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དགག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལའོ། །དའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ བདག་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་ད་དུང་གི་བར་དུ་རིགས་པ་འགའ་ཡང་མ་བརྗོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཕྱིར་གཞིལ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རང་གི་ས་བོན་དང་ སྣང་བ་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པར་གསུངས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་མངོན།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ན། གལ་ཏེ་འདིར་འགའ་ཞིག་རིགས་པ་དང་འགལ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དགོངས་པ་ཅན་དུ་ཡང་བརྟགས་པའི་ཡང་རིགས་ན། འདི་ལ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ན་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་འགའ་ཡང་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་པ་ཅན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་ཅེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས རིགས་པ་དང་འགལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར། དེ་ནི་གཅིག་ནའང་ཡུལ་མིན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རགས་པ་དེ་གཅིག་པུ་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕྲག་ཅན་དུ་གནས་པ་དུ་མ་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ མེད་པར་གནས་པ་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མདར་བྱས་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

为了显示如此通达诸法无我的功德，所以说'如是唯识'等。如果在无所取能取中通达诸法无我，那时心与心所也不是其他心与心所所遍计的所取能取相的自性，通达远离后，无法安立为离所取能取的唯心心所。由安立心与心所远离所取能取，而趣入诸法无我，并非完全否定诸法的存在。
如果不如是承许，有何过失呢？因此说'若非如是'等。若心与心所非离他遍计的所取能取相的自性，则彼时承许识有外境，因此不成唯识。为何如此呢？说'诸识具有对境故'。如此具有对境时则不成识，如是又怎能成立唯识？如是唯识之名是对离所取能取的心心所而言，若执著彼等或执著其他，则如何能成唯识？
如是不仅否定色蕴的所取能取，而是一切法。因此心与心所也应远离所取能取。如是则成立诸法无我。由于尚未说明所取能取无实的任何理由，因此为了破斥外境论者，说'世尊以此密意'等。
世尊观待自种子和显现而说有色等处，而非说真实义中存在的色等是诸识境的实体。此说明什么呢？此说：若此处有违理，则应观察密意，然而此处若如言诠解，无任何违理，为何要观察密意？
此处论师为显示违理而说'彼一非境等'。粗大的色等一体非是境，多个极微聚集亦非境，彼等极微无住亦非境，因为极微本身不成立故，此是《摄抉择分》之义。造论者为广说《摄抉择分》之义，故说'如何宣说'等。

།གང་ཁྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སོ་སོའི་ཡུལ་དུ་ཁས་བླངས་པ་དེ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡིན་ན་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ངོ་བོར་རགས་པ་ཁྱོན་ཆེ་བ་དབང་པོའི་བློ་གཟུང་བར་འདོད་པ་ལྟ་བུའམ། ཕྲག་ ཡོད་པར་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དུ་མ་ཡུལ་དུ་འདོད་དམ།དེ་སྟེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཉིད་འདུས་པ་དག་ཡུལ་དུ་འདོད་གྲང་ན། ཕྱོགས་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཅིག་པུ་དེ་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཆ་ཤས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ གཅིག་པུ་ནི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཆ་ཤས་རྣམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཆ་ཤས་ཅན་གཞན་གང་ལ་ཡང་མི་འཛིན་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ངོས་ཆ་དང་རྒྱུ་སྐུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཤས་ཉིད་ལ་འཛིན་གྱི། དེ་དག་ལས་གུད་ན་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་ སོགས་པར་མི་འཛིན་ཏོ།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་བསྩལ་པའི་ཕྱིར། དུ་མ་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དུ་མ་ཕྲག་ཅན་དུ་གནས་པ་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སོ་སོ་ལ་འཛིན་པར་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ནི་བསགས་པ་ལ་ དམིགས་སོ་ཞེས་གཞན་དག་གིས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱོགས་གསུམ་པ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་འདུས་པ་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཕན་ཚུན་ནས་ཉེ་སྟེ་བར་མེད་པར་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གྲུབ་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཅི་དེ་དག་འདུས་པ་ཡུལ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཕྲག་ཅན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བསམ་པར་ཡང་བྱ་ན་དེ་དག་ནི་རྫས་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་བོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་ གྲུབ་པར་ཡིད་མི་ཆེས་ནས་ཇི་ལྟར་མི་འགྲུབ་ཅེས་དྲིས་ཏེ།མ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་དྲུག་ནས་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གང་གི་ཚེ་དབུས་ན་འདུག་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཕྱོགས་དྲུག་ནས་འོངས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་དུ་སྦྱར་བ་དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་གཞན་དང་གཞན་དག་ནས་སྦྱར་ཏམ། འོན་ཏེ་གཅིག་ཁོ་ན་ནས་སྦྱར་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དྲུག་པོ་དག་གིས་ གཞན་དང་གཞན་དག་ནས་ཅིག་ཅར་དུ་སྦྱར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དབུས་ན་འདུག་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། གཅིག་གི་གོ་གང་ཡིན་པ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་དབུས་སུ་འདུག་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ལ་འདུག་ པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་ནོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གོ་སྐབས་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་དུ་གནས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གཞན་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཆ་དྲུག་ཏུ་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་དྲུག་འདུས་པར་གྱུར་ན་དེས་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཕྱོགས་ གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྟེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་གོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་སྟེ་དབུས་ན་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་གོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ངོས་ལ་ འདུག་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་ཡང་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་པོ་རྣམ་པ་གོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གོང་བུ་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཚུལ་འདིས་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་འགྱུར་རོ།

如果离开你的识之外，承认色声等处作为色声等识各自的对境是唯一的话，就像胜论派主张作为部分本性的粗大广大的根识所取，或者是主张作为并列存在的多个极微为对境，还是主张那些相互观待的极微聚合为对境呢？针对第一种情况而言，说'唯一者非为对境'等。
具有部分的唯一者不是对境，这样除了诸部分之外，不会执著其他任何具有部分者，对于瓶子和毛毯等一切也是执著面部等部分和经线等部分，离开这些之外不会执著为瓶子和毛毯等。
为了遮破第二种观点，说'多数也非对境'。并列存在的多数也不是对境，这样不承认执著各个极微。因为其他人承认五识聚缘积聚。
为了遮破第三种观点，说'彼等聚合也非对境'等。相互靠近无间隔安住的诸极微也不是对境，这样任何所谓极微都不成立为一个实体的缘故。如果极微成立为实有，则由此是彼等聚合为对境呢？还是并列安住？应当思维这些，但它们并不成立为实有。
外境论者不相信极微不成立而问如何不成立，认为不见不成立的原因。为了显示上师不成立的原因，说'如是六同时配合时'等。为了详细解释这一点，说'从六方'等。
当从六方而来的六个极微同时配合于处在中间的极微时，是从不同方位配合，还是说从一处配合？如果六个极微从不同方位同时配合，则此时处在中间的极微成为六分。
对于为何如此的疑问，说'一者所占位'等。这样处在中间的极微的方位边际所住的一个极微所占据的地方，其他极微无有空间，因此它必须安住于其他方位。其他也同样成立为六分。如此极微成为六分聚合时，它怎么会成为实有呢？
依据第二种观点，说'六者若处一处时'等。为了详细解释这一点，说'若极微一者所占位即是'等。如果处在中间的一个极微所占的位置也是边际所住的六个极微的位置，则由此多个极微处于同一位置的缘故，一切粗大物都将成为仅是极微，以此方式须弥山等也将成为极微。

།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཕྱོགས་འདི་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་གོང་བུ་གང་ཡང་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རི་རབ་ཀྱང་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བར་འདོད་དོ། །ཕྱོགས་དང་པོ་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་ གཉིས་པ་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་སོགས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་བོ།།དེ་བས་ན་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་སྦྱོར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་དུ་སྦྱོར་བས་ཆ་དྲུག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ན།དེ་དག་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྦྱོར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལ་ཆ་དྲུག་གི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མི་སྦྱོར་ན་གང་སྦྱར་བར་བྱེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། འདུས་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ་འདུས་པ་དག་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་རོ།།དེ་བས་ན་གྲགས་པ་དང་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་ཁས་འཆེ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སེམས་སོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་ དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་གཞན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་དྲི་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ལ་ཉེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མི་སྦྱོར་ལ། འདུས་པའི་ཡང་དེ་ལས་དོན་གཞན་དུ་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་འདུས་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པར་འདོད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་ཤས་མེད་པ་དང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདུས་པའི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལས་མ་བྱུང་བས་འབྲས་བུ་ཁས་བླང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དེ་གང་གི་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མདོར་བྱས་པ་སྔ་མ་ལས་བྱེད་པའི་ཚིག་ཁོང་ནས་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །བརྒྱ་ལ་ བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཉེས་པ་དེས་འཇིགས་ཏེ་འདུས་པ་ཡང་སྦྱོར་བར་མི་འདོད་དུ་དོགས་ནས།ཆ་ཤས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྟེ་འདུས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་སྟེ་ཉེས་པ་འདི་འབྱུང་དུ་འོང་ཞེས་ ཏེ་འདུས་པ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་མ་ཟེར་ཅིག་།ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་སྙམ་པ་ལ། འདུས་པ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་འདུས་པ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡང་སྦྱོར་ བས་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདུས་པ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་སྦྱོར་བར་མི་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་མི་རིགས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡང་མི་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་ཟེར་ཅིག་།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་བསལ་ནས་སྔ་མའི་སྐབས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་དུ་སྦྱར་བས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར བ་དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ།།ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ཡང་གོང་བུ་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྦྱོར་བར་འདོད་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

对于'为什么'这个疑问，说到'因为彼此无差别'等。如是，在此观点中，一切极微也无彼此差别。因此，它们的聚合也不会显现，须弥山也不会显现，这是所承许的。第一观点由于有部分，故成为实有。第二观点由于无部分，故不成立为实有。因此，不会显现，这是总义。
为了对第一观点毗婆沙师作答，故说'诸极微'等。若诸极微相合，则由于六方同时相合而成为六分，然彼等由于无部分故不相合。因此，此中无有六分之过失。
若诸极微不相合，则思维'所合者是谁的'，而说'诸和合'等。诸和合由于有部分故彼此相合。因此，毗婆沙师们认为不违世间共识。
论师为了遮破彼义，故说'对彼等如是说'等。对彼等毗婆沙师如是问：'诸极微的和合，是异于诸极微，还是不异？'若说'义无差别'，为显示其过失，故说'极微'等。
若诸极微不相合，和合也不许异于彼，则此时和合的相合是属于谁？不是属于诸极微，因为无部分且不承许。也不是属于和合，因为不异于彼等。由于不异于彼等，故不应承许未生之果。因此，应说此相合是谁的。
为了从前文中引出能作词，故说'趣向所谓相合'，此易解故未释。
或恐彼等毗婆沙师因此过失而惊惧，亦不许和合相合，故说'由无部分'等。为了解释彼义，故说'若和合亦'等。若说'此过失将生起，故和合亦不相互相合'，则不应说'诸极微由无部分故无相合'。
对于'为何不说'，故说'和合有部分亦'等。如是，因为不承许有部分的和合相合。若不许有部分的和合相合，则说'诸极微由无部分故不成立相合'是不应理的。当连有部分也不许时，不要说无部分是无相合的因。
因此，如是遮破毗婆沙师后，为了总结前文，故说'是故极微'等。由于如是六方同时相合使极微成为六分，因此极微不成立为一实体。如无部分一方，一切聚合皆应不显现，此已说讫。又为了观察极微，故说'虽许极微相合'等。

།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ སྦྱོར་བར་འདོད་ཀྱང་རུང་སྟེ།སྦྱོར་བར་འདོད་པ་འདིས་བདག་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། ཡེ་ནི་གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ། གང་ལ་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་ཡོད། །དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་བཤད་པར་འདོད་ནས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཤར་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཕྱོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཆ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་སྟེ་དེ་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་ཡང་གཞན་པ་ནས་འོག་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བར་དུ་ཡང་གཞན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་ན་ཆ་དུ་མ་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པུར་ ཇི་ལྟར་རུང་།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གང་ལ་ཆ་དེ་དག་ཡོད་པ་ནི་ཆ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་གཞན་གང་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆ་འདུས་པ་ཙམ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་གཅིག་ཏུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་ གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཆ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ སོ།།གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པ་མེད་ན་དེའི་དུས་ན་ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ་ངོས་གཅིག་ལ་གྲིབ་མ་འབབ་པ་གཅིག་ཏུ་ཉི་མ་ཤར་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་མི་རུང་བ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་གང་དུ་ཉི་མ་མི་འབབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལ་གང་ཉི་མས་གསལ་བར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གྲིབ་མ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆ་ཐ་དད་པར་མི་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱིས་སྒྲིབ་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར།ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གང་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆ་གཞན་གང་ལ་རྡུལ་གཞན་འོངས་པས་རྡུལ་གཞན་ཐོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ ཆ་གཞན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་གང་ཡང་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཐོགས་པ་མེད་ན་ཅི་ཉེས་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། ཐོགས་པ་མེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་གྱིས་ཐོགས་པར་མི་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་གོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་གོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་གོང་བུ་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ ཕྱིར་གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་མི་རིགས་ཀྱང་གོང་བུ་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་དེ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ན།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་གོང་བུ་དཔྱད་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཀྱེ་ཁྱེད་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་གོང་བུ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་དམ་ཅི་ན་ གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་དེ་དག་དེའི་ཡིན་པར་འདོད།གལ་ཏེ་དེ་དག་ལས་དེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་རུང་ངོ་། །མདོ་སྡེ་པས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཁོ་བོ་ནི་གོང་བུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས། གོང་བུ་གཞན་མིན་དེ་དེའི་མིང་། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་གཉིས་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་གོང་བུ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་གོང་བུ་གཞན་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན་ནི་གྲིབ་མ་དང་སྒྲིབ་པ་དག་གོང་བུ་དེའི་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

虽然想要结合极微尘，但这种想要结合的想法对我有什么用？如果承认极微尘有方位差别的部分，那么凡是有方位差别的部分，就不可能是一体。为了说明方位部分的差别，说'极微尘的东方部分也是另外'等等。
以方位表示的部分就是方位部分，从东方表示的部分是另外的，乃至下方表示的部分也是另外的。如此方位部分有差别，有多个部分的极微尘怎么可能是单一的？
这是说，凡是有这些部分的，除了这些部分之外别无他物。因此，仅仅由部分组合的极微尘怎么可能成为一体呢？对此会有这样的疑问：如果认为极微尘没有方位部分的差别，那么怎么会有影子和遮蔽呢？
简要说明了无部分的极微尘不能成立影子和遮蔽。论著作者为了广泛阐述略说的意义，说'如果每个极微尘'等等。如果极微尘因为无部分而没有方位部分的差别，那么当太阳升起时，一面落下影子，太阳照射怎么可能？
认为这样不合理有什么问题呢？因此说'在那里，哪里太阳不照射'等等。如此，在那极微尘中，没有任何不被太阳照亮的其他方位。这样首先说明了没有影子。
为了说明没有遮蔽，说'如果方位部分'等等。如果因为无部分而不承认有方位部分的差别，那么此时其他极微尘怎么能遮蔽那个极微尘？
为什么不能遮蔽呢？因此说'因此任何极微尘'等等。如此，极微尘中没有任何其他部分可以让其他微尘到来而设立阻碍。
如果没有阻碍会有什么过失呢？因此说'如果没有阻碍'等等。如果极微尘不被其他极微尘阻碍，那么此时所有极微尘都会占据同一空间。
因此，一切都占据同一空间，须弥山等一切聚合物都会变成仅仅一个极微尘大小，这在前面已经说过了。
外境论者以行进的方式说'影子和遮蔽'等等。虽然极微尘因为无部分而不能有影子和遮蔽，但为什么不承认聚合物有部分呢？
论著作者为了考察聚合物，说'从诸极微尘'等等。嘿，你们认为聚合物是异于诸极微尘的其他东西吗？那么影子和遮蔽是属于它的吗？如果它异于那些极微尘，那么这样也可以。
经部师说'不是'。我不承认聚合物异于极微尘。论著作者说'聚合物非异，那是它的名称。'为了解释这两者，说'如果聚合物不异于诸极微尘'等等。如果不承认聚合物异于诸极微尘，那么影子和遮蔽属于那聚合物就成立了。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས སླར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆ་ཤས་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་། དེ་དག་འཁོར་ལོའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་ཞིག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཅེས་བྱ་བར་མེད་པར་གནས་པ་དག་ལ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་ཡང་དེ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན།འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བཀག་ ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་སམ་འདུས་པ་ཞེས་བསམ་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ།དེ་མ་བཀག་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་མ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དྲི་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀྱེ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་སྨོས་ཤིག་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སྤྱིར་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ནི་དེ་དག་གི མཚན་ཉིད་དོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་གང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་གང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་དེ་ཅི། ཆ་ཤས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་གཅིག་པུ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་དུ་མ་ཞིག་ཅེས་ཁོ་བོས་དེ་དཔྱད་ པར་བྱའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་ཉེས་པ་མ་མཐོང་ནས། འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་དྲིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཅི་ཉེས། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས། དུ་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དུ་མའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ནི། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དུ་དུ་མའང་མིན། །དེ་དག་འདུས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། ། འདི་ལྟར་རྡུལ་ཕྲན་མི་འགྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དེར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཅིག་པུའི་ཉེས་པའང་བཤད་པ་ཉིད་དེ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་ན་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ས་ལ་སོགས་པ་ཆ་ཤས་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་སྲོག ཆགས་རྣམས་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཚུ་རོལ་གྱི་ཆ་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ཅིག་ཅར་མི་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ན་འདུག་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་རིས་སུ་ཆད་པར་འདུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་བལྟ་བར་མི་སྣང་བར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མིག་གི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མིག་གི་ཡུལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཀླུང་དང་ངམ་གྲོག་ལ་སོགས་པས་རིས་སུ་ཆད་པར་ འདོད་དེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྫས་གཅིག་པར་རྟོག་ན་དེའི་ཚེ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར། གོམ་པ་གཅིག་བོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གོམ་པ་གཅིག་བོར་བས་བགྲོད་ པར་བྱ་བ་མཐའ་དག་ཏུ་སོན་པས་གོམ་པ་དོར་བས་གཞན་གྱིས་འགྲོ་ཅི་དགོས་ཏེ།གང་དུ་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་ས་ནི་རིས་སུ་མ་ཆད་དེ་ཆ་ཤས་ཅན་རྫས་སུ་གཅིག་པ་ཆ་ཤས་མེད་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་འགྲོ་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཅིག་ལ་ ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་སྔ་ཕྱི་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་གཉིས་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུ་རོལ་གྱི་ཆ་ཟིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མིག་གི་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཟིན་ན་དེའི་ཚེ་རྩིག་པ་ལ་སོགས་ པ་དག་གི་ཚུ་རོལ་གྱི་ཆ་ཟིན་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་ཆ་མ་ཟིན་པ་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་འདི་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

外境论者为了反驳而说，'关于遍计分别'等。譬如，虽然说具有部分的色等是轮，但它们并非轮的自性。同样，色等最终破坏为极微，虽然说是聚合，但它们既非极微的本性，也非聚合的本性。因此，若不破除色等的相，仅思维为极微或聚合有何用？由于未破除彼，外境也未被破除。论主为了询问色等的相而说'彼等是何相'。即'请说色等是何相'。
外境论者说'眼等境'等。总的来说，眼等根境即色等相，特别是青黄等即是彼等之相。论主说'凡是眼等境'等。你所承许的眼等境青黄等是什么？是有部分的单一实体？还是多个极微？我当观察此。
外境论者未见过失而问'此有何过'，即'如此又有何过'？论主说'多的'等。多的一方的过失即'非多极微尘，彼等非聚合，如是不成立，微尘故'的此处已说。一的过失也已说明，为了显示此而说'若一无次第行'等。
若地等是单一部分，则众生不能次第行走。不能同时触及此边部分与彼边部分的触与不触。若是一，则多头大象等不能分别而住。微小众生也不应不可见，此是《略论》之义。
论主为广说《略论》义而说'若眼境'等。若承许眼境青黄等一切由河谷等分隔，认为彼等一切是一体性，则此时众生不能次第行走。若想'为何不能次第行走'，则说'此何故，迈一步'等。如同迈一步即到达所有当行之处，何需其他步伐？于何处次第行走？
如是，由于承许地是不分的单一实体无部分，因此次第行走不合理。此即说明：一者如何能成立境之前后差别。为显示此二者的其他过失而说'触此边分'等。若眼境青黄等彼等一切是一，则此时不能同时触及墙等的此边分而不触及彼边分。
若想'为何'而说'此时'等。如是，此时于一事物不可能有触及与未触及。为显示此同一过失而说。

།གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རིས་སུ་ཆད་པར་སྣང་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཟིན་ན། དེའི་ཚེ་གནས་གཅིག་གི་སྟེང་ན་འདུག་པའི་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་རིས་སུ་ཆད་པར་འདུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། གཅིག་གང་ན་འདུག་པ་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་གླང་པོ་ཆེ་གཅིག་གང་ན་འདུག་པ་དེ་ཉིད་ན་གཞན་ཡང་བ་གླང་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཁོད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རིས་སུ་ཆད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་། འདི་ལྟར་ས་དེ་ནི་རྫས་གཅིག་པ་ཡིན་ན་གཅིག་ན་གནས་པ་རྣམས་ཡུལ་ཐ་དད་ པ་ན་འདུག་པར་ག་ལ་འགྱུར།བརྒྱལ་གཞན་ན་ཉེས་པ་དེས་འཇིགས་ནས་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་གནས་ཕན་ཚུན་སྤངས་ཏེ་འདུག་པར་རྟོག་ཏུ་དོགས་ནས། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་སྟེ་ཡུལ་རིས་སུ་ཆད་པར་སྣང་བ་མེད་ན་མི་རུང་ཞེས་གནས་གཅིག་གིས། སྤངས་ཏེ། གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སོ་སོ་ན་འཁོད་དེ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གླང་པོ་དང་རྟས་གང་ནོན་པ་དེ་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནོན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མ་ནོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉི་གས་གཉི་གནོན་པར་བརྟག་པར ཡང་མི་རིགས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། བར་ན་དེ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གླང་པོ་ཆེ་དང་བ་གླང་དང་རྟའི་བར་སྟོང་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གླང་པོ་ཆེའི་གོར་བ་གླང་དང་། རྟས་ཁྱབ་པར་གྱུར་ལ། བ་གླང་དང་རྟའི་གོར་ཡང་གླང་པོ་ཆེས་ཁྱབ་ན་ནི་དེའི་ བར་ཡང་དེ་དག་གིས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་བར་དུ་ཡང་དེ་གཉིས་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལ་ཉེས་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆུའི་སྐྱེ་བོ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མིག་གི་ཡུལ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ཟིན་ ན།དེའི་ཚེ་ཆུའི་སྐྱེ་བོ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་ཁང་པ་དང་རི་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོ་དག་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པས་མིག་གིས་མི་སོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་པུ་རང་བཞིན་ཐ་དད་བ་མེད་པ་ལ་མིག་གིས་སོད་པ་དང་མིག་གིས་མི་སོད་པ་མི་རིགས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཉེས་པ་འདི་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡུལ་ཐ་དད་པ་དང་། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་དང་། དུས་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པར་མི་འདོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་འདི་དག་འབྱུང་བར འགྱུར་རོ།།འདིར་མཚན་ཉིད་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ན་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིས་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་འདི་ལ་ཉེས་པ་བསྟན་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཉེས་པ་མང་བ་དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐ་དད་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཉེས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་གཅིག་ཏུ མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འགྲུབ་སྟེ། ཁོ་བོ་ལ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གྲུབ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་མི་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་མི་འགྲུབ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །འདིར་མདོ་སྡེ་པས་སླར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། ཚད་མའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།





说到'大象等'等词。如果所见的种种差别相都是一体的话，那么此时处在同一处所的大象、马等多种差别相就不应该存在。
为什么呢？说到'一处所在何处'等词，如此，大象所在之处，其他牛马等也安住时，因此它们怎么会有差别相呢？如此，那个地方是一个实体，在一处安住的诸物怎么会处在不同的境域呢？
恐怕有人担心这个过失而会认为大象等处在互相远离的地方，所以说到'那两者'等词。如果说境域没有差别相不合理，因此以一处所远离，大象等处在各自不同的境域中的话，那么大象和马所踩踏的地方怎么会是一体呢？那两者所踩踏的和未踩踏的就不会成为一体，这是其义。两者都踩踏也不应该观察。
为什么呢？说到'中间为它们所空'等词，如此，因为大象、牛、马之间显现为空。如果大象的范围被牛马所遍及，牛马的范围也被大象所遍及，那么它们之间也会被遍及，因此中间也会被那两者所执取。
为了显示这同一问题的其他过失，说到'水中微小生物'等词。如果蓝色、黄色等一切眼境都是一体的话，那么水中的微小生物也会因与房屋、山等大物是同一自性而不会成为眼所不能见，因为单一自性无有差别时，眼所能见与眼所不能见是不合理的。
想到何时会出现这个过失，说到'如果以相异自性'等词。如果不承认诸事物以处所差别、因差别、时间差别而有差别，仅仅以相异自性而承认事物有差别的话，那时就会出现这些过失。此处相即是眼等境性和蓝等性。
'其他则不然'等词，这是显示处所差别等。因此，现在对此显示过失后为了总结，说到'因此'等词。因为如此一体之分有诸多过失，所以眼等境蓝等必定应该观察为不同的微尘。
想到如何无有过失而存在，说到'因此彼不成一'等词，显示那微尘不成一体。
对此有人会说：眼等境色等成立为有，我仅此足矣，微尘成立有何用？对此说到'因此彼不成故'等词。如果微尘不成立，色等也不成立为眼等境，因此无境唯识成立，这是总结。
此处经部师为了重新争论，说到'以量力'等词。

། འདི་ནི་ཡོད་དོ་འདི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་དབང་གིས་དམིགས་ཀྱིས་དབྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་མཆོག་ཡིན་གྱི། འདི་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱིས་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་སྟེ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ན་མངོན་སུམ་མཆོག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང དེས་ཅིར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ།དོན་དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་བདག་གི་མངོན་སུམ་མོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་བློ་འདི་ཇི་ལྟར་འབྱང་ཞེས་སེམས་པའོ། །གཞན་གྱི་འདོད་པ་ལྟར་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་མྱོང་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་བདག་གི་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་བློ་འདི་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དེའི་ལན་དུ་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས།མངོན་སུམ་བློ་ནི་རྨི་སོགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་མེད་པར་ཡང་འདི་ནི་བདག་གི་མངོན་སུམ་མ་སྙམ་པའི་བློ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་དོན་དུ་སྣང་བར་འབྱུང་སྟེ། དོན་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དེར་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གཏན ཚིགས་ལྷག་པར།དེ་ཡང་གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་འདི་ནི་བདག་གི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བློ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པས་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ ཁྱོད་ཀྱི་དོན་དེ་མི་སྣང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་གང་བཅད་པ་དང་། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་བས་ན་རྟོག་པའི་དུས་ན་ དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་ཇི་ལྟར་འདོད།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དེའི་ཚེ་འགག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ། །གང་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དོན་དེའི་རང་གི་ངོ་ བོ་མི་འཛིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དོན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དོན་དེ་དུས་གཞན་ན་ཡང་གནས་པ། གལ་ཏེ་ཕྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་དེ་ལ། ལྷག་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། གལ་ཏེ་དོན་དེ་དུས་གཞན་ན་གནས་ན་ནི་ཉེས་པ་འདི་ཡང་མེད་ན་དོན་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་པར་སྨྲ་བ་ལ་དོན་དེ་ཤིན་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་རྟོག་པའི་དུས་ན་དེའི་ཚེ་གཟུགས་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགགས་ཟིན་ཏོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་པས་གཞན་དུ་སླར་བརྒལ བའི་ཕྱིར།མྱོང་བ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་མ་མྱོང་བ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲན་པར་མི་འགྱུར་ན། ཕྱི་རོལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲན་པ་ལས་དེ་བས་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེས་ཅིར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དོན་གང་མྱོང་བ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་མཐོང་བའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་བསམས་ནས་མཐོང་བའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་འདོད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས འདིར་ལན་དུ་མྱོང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་བོ་ལ་མ་གྲུབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་སྙམ་པ་ལ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དོན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

'这是有，这是无'这样的区分是依靠量而进行的。在一切量当中，现量是最殊胜的。如此，现量能遣除一切怀疑，即使这是最近的果，如果没有现量最为殊胜，那又如何呢？对此疑问而说'如果没有彼义'等。
如果没有外境，那么当时对色声等'这是我的现量'这样的分别心如何生起？按照他人的观点，如果色等不是由现量所经验，那么当时'色等是我的现量'这样见到色等的分别心如何生起？对此，论作者回答：'现量之心如梦等'。
譬如在梦等中虽无实义，也会生起'这是我的现量'这样的心，同样，此识显现为境，而实无任何境，这在前面已经说明。对此又进一步说理由：'彼亦何时'等。为了详细解释这一点，说'何时此'等。
当以第三刹那的心思维'这是我现量所见的事物'时，你所说的境并不显现。为什么呢？说'意识'等。这样，当第三刹那时意识所分别，以及当时眼识已灭的缘故。因此，在分别时如何能认为彼境是现量？
这是说，感官识见色等是无分别的，当时已灭的缘故，因此不能执取。能如是遍计的意识也不能执取彼境的自性，因此当时如何能成为彼境的现量？这就是所要说明的。
如果认为彼境在其他时间也存在，后来被现量所取，那有什么过失呢？对此想法，说'更进一步'等。如果彼境在其他时间存在，则无此过失，但彼境是刹那性的，因此对主张刹那性者来说，彼境绝不会成为现量。这样，在分别时，当时色味等已灭。
经部师又以他方式争论，说'无经验'等。凡是未经验的，意识就不能忆念，而外境青黄等为意识所忆念，因此青等境必定是经验过的。即使如此又如何呢？对此说'彼是见'等。认为所经验的境是见到色等境，如此思维后，认为所见境色等是现量。
论师对此回答说'所经验义'等。'忆念识外之境'这一点我不承许。为什么不承许呢？说'如此'等。为了解释这一点，说'譬如无境'等。

།དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྣང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཁོ་བོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་དོན་དུ་སྣང་བར་འབྱུང་སྟེ། དོན་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་སྐབས་དེར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐབས་འདིར་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལས་དྲན་པར་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ རིག་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འབྱུང་སྟེ།དྲན་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལས་གཞན་མྱོང་བ་མི་འགྲུབ་པ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་མྱོང་བ་ནི་དྲན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མྱོང་བ་ནི་བདག་ཅག་ལ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྣང་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མྱོང་བ་ཉིད་ལ་དྲན་པ་འབྱུང་གི་།དོན་གུང་ན་ཡོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཡང་མདོ་སྡེ་པས་གཞན་དུ་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་ པར་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མེད་པར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ཡང་འགྱུར་ན་ནི།དེའི་ཚེ་དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་དམིགས་པའི་དོན་ནི་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་རང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་ན་དམིགས་པའི་དོན་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ རང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རིགས་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བའི་བློ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས། དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་ རྨི་ལམ་དང་མི་འདྲ་བ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུས་དཔར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་བློ་ཡང་ཡུལ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ནམ་སད་པར་གྱུར་བ་དེ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་འདི་ན་ཡང་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་མཐོང་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་མ་སད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་ན་དམིགས་པའི་དོན་དེ་མེད་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དོ། །དེ་ནི་ལོག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྡུའོ། །དེ་ལ་གོམས་ པ་ནི་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གོམས་པ་སྟེ།ཡང་དང་ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གཉིད་དང་འདྲ་བའི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་གཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནོར་བར་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ནམ་ཞིག་དེ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ། གང་གི་ཚེ་དེའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་བག་ཆགས་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་སད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ནས་ཡུལ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་དག་དེའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེལ་ཏོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མི་མཐུན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ།

例如，虽然外在的色等是不存在的，但是显现为色等境的眼识等诸识却生起，就像这样，我说此识显现为境而生起，但是并没有任何境，这一点在前文中已经说明。
即便如此，在此处想到能成立什么呢？为此说'从彼唯是忆念'。为了解释这一点，说'从彼识'等。
从显现为色等的识中，生起与忆念相应的分别意识，从彼忆念生起之外，不能成立其他经验。
这是说，经验是忆念的因，而我们有经验，即显现为色等境的识。因此，对显现为色等境的识的经验本身生起忆念，有境又有何用？
经部师又以别的方式争论，为此说'例如梦中'等。例如梦中的一切识都是无境而生，如果未睡眠时也是这样的话，那么就如同世人自然了知梦中所缘境是不存在的一样，未睡眠时所缘境不存在也应该被世人自然了知，但是并未了知。因此，未睡眠时生起的一切心识并非如梦中一样无境。
对此论师说'这不能作为理由'等。这与梦境并无不同，如是，乃至未觉醒之前，梦中的心识也不了知无境，只有在醒来时才了知。同样，在未睡眠的此时，世间为颠倒分别习气的睡眠所迷惑，如同梦中一样见到不真实的境，乃至未觉醒之前，未了知未睡眠时所缘境是不存在的。
这是颠倒且是分别。对此串习，即对颠倒分别串习，反复现行称为串习。从彼颠倒分别所生的习气，称之为彼。与睡眠相似的习气如是，称为睡眠。'不如实了知'即是说不能无误了知的意思。
想到何时能了知彼不存在呢？为此说'当得彼对治'等。当得到彼习气的对治出世间无分别智而觉醒时，从彼出世间智后得清净世间智现前。
现前之后如实了知无境，这是说，凡夫所遍计的色等诸法不是出世间智的境，凡是非彼境的事物，由清净世间的分别智予以遣除。因此，这是相同的。
'获得出世间无分别智'是说，因与世间不相顺故为出世间，因无所取能取分别故为无分别。

།དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ན་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྦྱར་རོ།།རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ལ་བྱའོ། །དེ་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྡུའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དག་པའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་ མེད་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་འཇིག་རྟེན་པའོ།།འདིར་དེའི་སྤྱིའི་དོན་ནི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ནང་ན་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྣང་བའི་ཤེས་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་གནས་སུ་འཇུག་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བག་ཆགས་དེ་དག་སྤངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱུང་ནས་ཡུལ་མེད་པར་རྟོགས་སོ།།གང་མདོ་སྡེ་པས་སླར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་ བག་ཆགས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་གི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་མ་ཡིན་ན།དེའི་ཚེ་གང་གིས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་ པ་ངེས་པ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ལས་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ངེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པས་ངག་གི་བྱ་བ་སྡིག་པ་ལས་ལོག་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ངེས་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་ གི་བྱ་བ་སྡིག་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ངེས་པར་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་མེད་ལ། དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ཙམ་དུ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་སྤྱོད་པ་མི་དམིགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་མི་ནུས་སོ།།ཇི་ཙམ་དུ་སྒྲའི་རང་བཞིན་དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་མེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་དེ་དང་མཐུན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་བྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར། གཅིག་ལ་གཅིག་གི་དབང་གིས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྱུང་བ་ངེས་པར འགྱུར་རོ།།ཅི་རིགས་སུ་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སློབ་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡིག་པ་དང་། དགེ་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་གི་། ཕྱི་རོལ་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལུས་ནི་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དམ་པ་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྨྲ་བར་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཉན་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་གི་། ཕྱི་རོལ་ན་སྒྲ་ནི་མེད་དེ་འདི་ལ་ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་གྲགས པས་དེ་བས་ན་དེའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཅིག་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྒལ་བའི་ལན་བཏབ་ནས། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

从此之后获得清净世间智慧现前，所谓'从此之后获得'，'此'是指出世间智慧相连。'后'是指力量。这既是从此之后所获得，也是清净世间智慧，如是总结。因为断除了对所取能取的执著习气，所以是清净。虽无执著，但仍显现所取能取相，故为世间。此中总义为：因遍满戏论习气内在成熟力，显现色等境的诸识入轮回处。当出世间智慧断除彼等习气时，清净世间智慧生起，了知无境。
经部师为再次争辩而说：'若唯从自因所成的差别'等。若仅从安住自相续的习气转变差别，诸有情显现色等境相的识生起，而非从青等境的差别，则此时因依止恶友而令诸有情身业不善的识决定，及依止善知识而令身业善的识决定，如是由听闻正法而令语业离恶的识决定，由听闻非正法而令诸有情语业趋入恶的识决定，若无依止恶友与善知识，无宣说正法与非正法，如何成立？
此说：只要不见恶友与善知识的行为，则不能随学。只要未闻声性正法与非正法，则不能如是修行。论师为开示此义而说：'由一于一之力'等。为解释此义而说：'一切有情'等。如是一切有情的诸识由互相力而决定互相生起。
'如理配合'是指：由欲学习恶友与善知识行为的力，而如是随行者生起恶与善身业相的识，而外在无身业与身体。如是由欲说正法与非正法的力，听者生起正法与非正法相的识，而外在无声，此是'如理'的含义。
因未闻'一于一'声，故为显其义而说：'一于一'等，此易解故未释。是故如是答辩已，为显示一切有情言说皆由诸识互相力生起，而说：'他相续识的差别'等。

།སྲོག་ཆགས་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུད་གཞན་གྱི་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རྒྱུད་གཞན་ལ་འགྲོ་བ་དང་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་འབྱུང་གི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ལུས་དང་ངག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་སླར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་མེད་པར་འདོད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཡང་དོན་མེད་པར་འདོད་ན།གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་མ་ལོག་པ་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ལ་འདོད་པར་འདྲ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་ན་སྲོག་གཅོད་ པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་མི་འདོད་པར་འདྲ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར།གཉི་ག་ཡང་དོན་མེད་པར་མཚུངས་ན་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དེའི་ལན་དུ་སེམས་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་རྨི་ ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་ནི་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་དག་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་བྱེད་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་རྨི་ལམ་གྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པ་དེ་ནི་འདིར་འབྲས་ བུ་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་དོན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་སད་པའི་དུས་ན་གཡེངས་པ་དང་འདྲེས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ངན་པས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཆུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནོད་པ་ཡང་འབྲས་བུ་ཆུང་ངུའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་ནི་འབྲས་བུ་མི་མཚུངས་པའི་ རྒྱུ་གཞན་ཡིན་ཏེ།རྨི་ལམ་ན་སྦྱིན་པ་ནི་ལེན་པ་པོ་སུ་ཡང་མེད། སུ་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་ན་གསད་པར་བྱ་བ་ཡང་སུ་ཡང་མེད་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་སུ་ལ་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ། །གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་དུས་ན་ནི་སྲོག་ཆགས་དག་ཀྱང་ཡོད་ ལ།གང་དག་ལ་སྦྱིན་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་ལེན་པར་སྣང་བ་འབྱུང་ཞིང་རིམ་གྱིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ལ་གསད་པར་འདོད་པའི་དབང་གིས་མཚོན་གྱི་རྣམ་པའི་ཤེས་པ་རིག་པས་མི་བཟོད་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ན་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་གནོད་ པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་སླར་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་འདིས་མཐའ་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཡང་ལུས་མེད་ལ་ངག་ཀྱང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ ཤན་པ་ལ་སོགས་པས་གསོད་པ་ན་ལུག་ལ་སོགས་པ་འཆི་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ཤན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་ཡོད་ལ་ལུག་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གིས་དེ་དག་རང་གི་ལུག་ལག་དར་ཏེ་གསོད་པའམ། གཞན་ལ་སོད་ཅེས་ཚིག་གིས་བསྒོ་བས་ལུག་རྣམས་ འཆི་བར་འགྱུར་རོ།།ལུས་དང་ངག་མེད་ན་གསད་པར་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་དག་འཆི་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ཁོས་ཏེ་གནོད་པར་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཉེས་པ་འདི་དག་འབྱུང་དུ་འོང་ཞེས་དེ་དག་འཆི་བ་དེས་བྱས་པར་མི་འདོད་ན་ ནི་དེའི་ཚེ་ལུག་འཆི་བ་ཤན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསད་པས།ཤན་པ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོབ་དང་ཇི་ལྟར་ལྡན་པར་འགྱུར། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། འཆི་བ་གཞན་གྱི་རྣམ་རིག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་མཚོན་གདབ་པར་ གཟས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་གཞན་གསོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་མཚོན་ཆ་མེད་པ་ལས་གཞན་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་འདྲེ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་དྲན་པ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ།

一切与有情众生相关的名言，都是由于其他相续的众生所具有的欲行、欲说等识的差别，而产生其他相续的行走、言说等清净的差别，而不是由外境的差别、身语名言的性相而产生的。
再者，为了反驳主张外境的论者，故说'如梦'等。如同承许梦中识无对境一样，如果承许未入睡时也无对境，那么入睡与未入睡时所行布施等善业，其果报于后世相同，为何不应理？入睡与未入睡时所行杀生等不善业，其果报于后世不悦意相同，为何不应理？若二者皆无对境而等同，应当如是思维。
论主为了回答此问，故说'由于心被睡眠所覆'等。如是，在梦境状态中，无论善业或不善业都是由被睡眠所覆的心所造作，因此未入睡时所造的善业与不善业，以及梦中的善业与不善业的果报是不相同的。被睡眠所覆是此处果报不同的因，而非有实在的对境。
如是，在清醒时由于散乱杂染的恶分别，善业的果报也会减少，因此梦中的损害也是微小果报的因。
又有其他果报不同的因：梦中布施时无有受施者，也无有任何利益。同样，梦中也无有任何被杀者，实际上也无有任何损害。而在未入睡时，确实有众生存在，由于欲施予的缘故而显现领受，并逐渐感受安乐，从而获得利益。由于欲杀害的缘故，以武器相的识知而生起难忍的感受时，即成为死亡性质的损害。
再者，为了反驳主张外境的论者，故说'若此等唯是识'等。若一切众生唯是识，则任何有情都无有身体也无有语言，那么屠夫等杀害时，羊等如何会死亡？若屠夫等有身语，羊等也有身体，则此时他们以自己的手杀害羊，或以语言命令他人杀羊，羊等才会死亡。
若无有身语，仅以杀害的意念，他者如何会死亡？若如是承许，则某人生起嗔恨欲害之心时，彼即会死亡。若不承许这些过失会出现，认为彼等死亡非由此造成，则此时羊的死亡非由屠夫等所杀，屠夫等如何具有杀生的罪过？
论主为了遣除此说，故说'死亡由他识'等。由识的差别而作意以武器伤害，主张外境的论者说此能杀害他者。因此，由武器相的识的差别而令他者死亡。如同鬼神等以意力令其他众生失念等，此是《摄抉择分》的含义。

།བསྟན་བཅོས་ བྱེད་པས་མདོར་བྱས་པའི་དོན་དེ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དཔེར་ན་འདྲེ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་འདྲེ་ལ་སོགས་པའི་ངན་སེམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྲོག་ཆགས་གཞན་དག་གི་དྲན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ གཞན་དག་གི་སྙིང་གི་ཁྲག་འབྱིན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་རྨི་ལྟས་སུ་མཐོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྔགས་མཁན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་པོའི་གདོན་ཕམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་སྔགས་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་དུག་སེལ་ཞིང་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དག་གི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་འབྱུང་བ་དང་།དཔེར་ན་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ས་ར་ནས་རྨི་ལྟས་སུ་མཐོང་བ་དང་། དཔེར་ན་དྲང་སྲོང་དགོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དབང་བོ་ཐགས་ཟངས་རིས་ཕམ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤན་པ་ལ་སོགས་པའི་ གནོད་སེམས་ཀྱི་བསམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་འབྱུང་སྟེ།དེ་བྱུང་བས་རིས་གཅིག་བསྐལ་པ་འདྲ་བས་བསྡུས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་འཆད་པའི་མཚན་ཉིད་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་གཞན་གྱི་རྣམ་ པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གཞན་དག་འཆི་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རིགས་པས་དོན་བསྟན་ཀྱང་བརྒྱལ་གཞན་དག་ཁས་མི་ལེན་ཀྱང་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར། དྲང་སྲོང་ཁྲོས་པས་དན་ཏ་ཀའི། །དགོན་པ་ཇི་ལྟར་སྟོངས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་གསོད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གསོད་པའི་བསམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་ཅན་གསད་པར་བྱ་བ་དག་འཆི་བར་ཁྱོད་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བཞེད་ནས། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཐུབ་པས་ཁྱིམ་བདག་ཉེ་བ་འཁོར་ ལ་བཀའ་སྩལ་པ།ཁྱོད་ཀྱིས་དན་ཏ་ཀའི་དགོན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གནའ་སྔོན་མི་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་གང་བའི་ལྗོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་གྲགས་ན་དེ་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་ཏུ་དགོན་པར་གྱུར་ཏེ་སྟོངས་པ་དང་གཙང་མར་གྱུར་པ་ཅི་ཐོས་ཞེས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཁྲོས་པ་དེ་དག་དེ་ལྟར་གྱུར་ཅེས་བདག་གིས་ ཐོས་སོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ།།དེ་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་སྙེད་ཅིག་འཆི་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་གསོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གསད་པར་བྱ་བ་རྣམས་འཆི་བར་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་ཅིག་འཆི་བའི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པར་ འགྱུར།ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་སྤྱད་པ་ལ་བྱའོ། །དན་ཏ་ཀའི་དགོན་པ་དང་། མ་ཏ་གའི་དགོན་པ་དང་། ཀ་ལིཾ་ཀའི་དགོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་དགོན་པའི་མིང་ངོ་། །སྟོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །གཙང་མར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་མེད་ན་བཤང་གཅི་མེད་པའི་ཕྱིར་གཙང་མར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།བརྒྱ་ལ་གཞན་དག་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འཁྲུགས་པར་ཤེས་བཞིན་དུ་མི་མ་ཡིན་པ་སྐབས་ཚོལ་བ་དག་གིས་གསད་དོ་ཞེས་ཟེར་དུ་དོགས་ནས། ཡིད་ཉེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་ཆེར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་རྟོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

为了广说论典所略说的义理，故说'譬如鬼等意力'等。譬如由鬼等恶心的心力，使其他众生失去念力，以及由空行母们害心的力量，取出他人心血，如是由天神加持力而见梦兆，如是由咒师意力而降伏鬼魅，如是由金翅鸟咒师意力而消除毒害及转移等，如是由具神通者意力而生起他人诸多变化，譬如由大迦旃延加持力而从远处见梦兆，譬如由林栖仙人意乱而降伏阿修罗王铜色天，如是由屠夫等害心意识差别，而生起羊等他众生命根不顺变化如是等。
由此发生同类相似业力所摄的心与心所相续断绝之相而成死亡。如是应知由他人意识差别而令他人死亡。如是以理显示义理，然而其他昏迷者或许不承认，因此说'仙人发怒故，檀特迦林园，如何成空无？'为了解释此义，故说'若由他人意识差别'等。
若你不承认由杀者们杀心意识差别而令所杀众生死亡，尔时为成立意业具大过失，善逝牟尼对居士邻近眷属开示：'你听说檀特迦林等处昔为众多百人所居之境，如何刹那成为空无人烟清净之处？'如是开示后，彼答：'我听说由仙人发怒而成如是。'
仅由彼意乱而如何令众多人死亡？此说若不承认由杀心意识差别而令所杀者死亡，尔时仅由仙人意乱而令如是众多众生死亡不应理。意业过失即指造作意业过失。檀特迦林、摩特迦林、迦陵迦林是林名。空无即指无生。清净即指因无人故无粪尿而成清净之义。
恐有人知仙人意乱而说是非人寻机杀害，故说'意业大过失'等。为了解释此义，故说'若如是思惟'等。

།གལ་ཏེ་མི་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ དྲང་སྲོང་རྣམས་ལ་དགའ།དེ་དག་གི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡུལ་དེ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁ་བཏག་གི་།དྲང་སྲོང་དེ་དག་གི་ཡིད་འཁྲུགས་བས་དོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེའི་ཚེ་མི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དེ་ལུས་དང་ངག་གི་ཉེས་པ་རྣམས་པས་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཆེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་ བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པར་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར།གང་གི་ཚེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པར་གྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་མེད་པར་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་གིས་སེམས་ཅན་དེ་སྙེད་འཆི་བར་གྱུར་པ་ དེའི་ཚེ།ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ། ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་བརྒལ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདི་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནར་ཟད་ན་དེའི་ ཚེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། ཅི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་སམ། འོན་ཏེ་མི་ཤེས་སྨྲོས་ཤིག་།གྲུབ་པའི་མཐའ་སྨྲ་བས་གཉི་གར་ཉེས་པར་མ་མཐོང་ནས། འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་དྲིས་ཏེ། དེ་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བས་གཉི་ག་ཡང་ཉེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ ཏེ་མི་ཤེས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པས་གཞན་དག་གི་སེམས་མི་ཤེས་ན་དེའི་ཚེ་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་ཞེས་ཀྱང་ཇི་སྐད་དུ་བྱ། འདི་ལྟར་གང་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དེ། སྒྲ་འདིའི་རྒྱུ་ནི་བྱ་བ་དེ་མེད་ན་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཇི་སྟེ་ཉེས་པ་འདི་འབྱུང་དུ་ འོང་ཞེས་ཏེ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་ཁས་ལེན་ན།དེའི་ཚེ་དེ་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་ན་དེའི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཁས་བླངས་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དོན་མི་ཤེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་མ་ཟེར་ཅིག་ཅེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁས་བླངས་ནས་དེ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ པའི་དཔེ་བསྟན་པ།དཔེར་ན་རང་སེམས་ཤེས་པ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སེམས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཤེས་པ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ སེམས་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རྟོགས་སོ་སྙམ་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་གིས་རང་གི་སེམས་ཉིད་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པར་གསལ་བར་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསལ་ བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཡང་དེ་དག་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་སུ་སེམས་པ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་གོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་གྱི་དཔེ་མ་གྲུབ་པར་བསམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་སོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་སེམས་ཤེས་པ་དོན་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དཔེར་བསྟན་པ་ཡང་རིགས་ན།དེ་ཉིད་མ་གྲུབ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་གཉི་ག་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དེ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

如果非人对仙人们生起欢喜心，那些非人的身语所在之处的众生都会死亡。并非是因为担心那些仙人的心意被扰乱。那时，非人们的身语业比起身语过失，意的过失更是具有极大的过患，这是如何成立的？
什么时候成立具有大过患呢？因此说'仅仅因为扰乱其心'等。当没有身语行为，仅仅因为扰乱仙人们的心意，就导致如此多的众生死亡时，意的过失就成立为具有大过患。
为了外境论者的诘难，因此说'如果这一切仅是识'等。如果仅仅只是离开所取能取的心和心所，那时，获得他心通的瑜伽师，是知道他人的心还是不知道？请说。
宗派论者见到二者都有过失，因此问'这有什么用'，这容易理解所以未作解释。为了显示外境论者二者都有过失，因此说'如果不知道'等。
如果瑜伽师不知道他人的心，那时怎么能说是了知他人心呢？如此，对于了知他人心者这样称呼，这个名称的因若无其事，怎么能成为行为？
如果认为会产生这个过失而承认知道他人的心，那时由于彼等生起所取能取的行相，就会成为不如实。殊胜瑜伽师的智慧怎么会不如实？
这是说，如果知道他人的心，那时由于承认所取能取的行相，唯识性就会退失。如果不知道对境，那时就不要说有知他心通。
论著作者承认不如实后，于此显示不如实的比喻，因此说'譬如知自心者'。譬如众生了知自己过去未来的心也不如实，同样，瑜伽师们了知他人的心也不如实。
说为了知他心是依据通达的力量而成。如此，依靠他们的瑜伽力，自心显现为与他心相应的行相，譬如依靠他们的瑜伽力，生起显现过去未来事物行相的智慧一样。
而且当他们对所取分执为他心时，就认为了知他人心。对方认为比喻不成立，因此问'那又怎么不如实？'
如果成立了知自心无义不如实，那时作为比喻也合理，但如果这个都不成立，怎么会不如实？论著作者为了显示二者都不如实的因相，因此说'佛'等。
为了解释这个意义，因此说'如何说为不可言说的自性'等。

།རང་གི་སེམས་དེ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་མ་རིག་། རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་མི་རིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རང་གི་སེམས་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཉི་ག་ཡང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་ཆགས་རྣམས་དང་། རྣལ་འབྱོར་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་སེམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཤེས་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་སེམས་དེ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་ལོག་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་དེ་དག་གི་སེམས་དེ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོའི་སེམས་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར གཟུང་བའི་ཆས་བསྒྲིབས་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་དང་།རྣལ་འབྱོར་པས་རང་གི་སེམས་དང་གཞན་གྱི་སེམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མ་རིག་སྟེ། དེ་དག་རང་གི་གཟུང་བའི་ཆ་གཉིས་རང་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ལྟ་བུར་རིག་པ་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་གོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ནི་མ་རེག་གོ། །དཔེར་ན་བུམ་པའི་ཁ་དོག་འདྲ་བའི་སྣམ་བུ་ཞིག་གིས་བུམ་པ་གཡོགས་ན་མཐོང་། སྣམ་བུ་མཐོང་ཡང་སྲོག་ཆགས་དག་བུམ་པ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་ལྟར་བལྟའོ། །གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་དང་རྣལ འབྱོར་པ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་དུ་དེ་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཉིས་སུ་ མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་རྒོལ་བ་ངན་པའི་ལན་བཏབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་བཤད་ཀྱི་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་སྙམ་པ་ལ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་ གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་།གང་གཏིང་མི་དཔོགས་ཤིང་ཟབ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་རང་གི་ནུས་པ་དང་མཐུན་པར་བྱས་ཀྱི། དེའི་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཁོ་ནའོ།།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཐ་མའི་ཕྱེད་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། དེའི་རྣམ་པ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་དྲལ་བ་བདག་འདྲ་བས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེའི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་བསམ་པར་མི་ནུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྙམ་པ་ལ། རྟོག་གེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་དོན་དམ་པ་ནི་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་ནི་རྟོག་གེའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བསམ་པར་མི་ནུས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རྟོག་གེའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསམ་པར་མི་ནུས་ན་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སུའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྙམ་པ་ལ། སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས ཀྱིས་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ།དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་སྙམ་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

关于'自己的心和他人的心，如同诸佛世尊所证悟的那样是不可言说的自性'等所说。如同证悟那样，众生不了知自心，瑜伽师也不了知他心。因此，了知自心和了知他心二者都不是如实的。
对于'为何众生和瑜伽师不能了知自他之心的不可言说自性'的疑问，因此说'由于颠倒显现的缘故'。也就是说，他们的心被所取能取的相状所颠倒。如实而言，他们的心本离所取能取，而在无二自性的心上显现二相是颠倒的。
因此，由所取分遮蔽，众生和瑜伽师对于自他心的本性不能了知其不可言说的自性。当他们将自己所取的二分视为自他之心而了知时，就认为了知了自他之心，但实际上并未触及自他之心的真实本性。
譬如用与瓶子颜色相似的毛毯覆盖瓶子时，虽然看到毛毯，众生却认为看到了瓶子，在此也应如是理解。
若问'如果众生和瑜伽师的心本性是无二的，为何会显现为二相'，故说'所取能取'等。由于他们未断除对所取能取的执著，只要未断除这种执著，即使心的本性是无二的，也会显现为二相。
因此，如是对唯识的诽谤已经回答了。若问'为何只略说唯识而不完全说明'，故说'唯识的'等。由于具有无量决定的分别，以及深不可测的唯识，随顺自己的能力而成立唯识，但凡夫们不能思议其一切相，因为这唯是诸佛世尊的境界。
论师为解释最后偈颂的后半部分，故说'其一切相'等。像我这样未见真实、未破除分别之网的人，不能思议那唯识的一切相。
若问'为何'，故说'因为不是寻思的境界'。这是因为胜义谛不是分别的境界。思维即是寻思。因此不能思议它。唯识是胜义谛，怎么会成为寻思的境界呢？
若问'如果未见真实者不能思议一切相，那么一切相是谁的境界'，故说'是佛的境界'。为解释这点，故说'即是诸佛'等。诸佛世尊完全证悟了它，因此是他们的境界。
若问'为何是他们的境界'，故说'因为对一切所知的一切相具有无碍智慧'。

།འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པའི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་སྟེ།འདི་ལྟར་ལག་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་ར་བཞག་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པར་ ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་ཐོགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་ཤུ་པ་ནི་རྣམ་ཕྱེ་བས། །བདག་གི་དགེ་བ་ཁ་བ་དང་། །ཟླ་བའི་ཟེར་འདྲ་གང་ཐོབ་དེས། །འགྲོ་བ་སངས་རྒྱས་གྲུབ་པར་ཤོག་།ནུས་ལ་ལྟོས་ཏེ་བགྱིས་པས་ན། །མི་ཤེས་དབང་གིས་ཅུང་ཟད་དུ། །མི་འདྲར་བཤད་ པར་གྱུར་ན་ཡང་།།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་པར་མཛོད། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པའི་འགྲེལ་བཤད། སློབ་དཔོན་དུལ་བའི་ལྷས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

如是瑜伽士顶髻之宝佛世尊等所知，于一切所知之一切行相无有障碍，犹如手掌中置阿摩勒果，如是彼等于世间及出世间一切事物皆现前了知。
是故于任何处岂有障碍，如是已断除于所知障碍之障故。
二十品已分别，
我所获得如雪及月光般之善业，
愿众生成就佛果。
依据能力而作故，
若因无知而略有，
解说不同之处，
祈请诸智者宽恕。
《二十论释》由阿阇黎调伏天造毕。

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། དཱ་ན་ཤཱི་ལ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་ ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།

印度堪布吉那弥札和戒护菩提和施戒，以及大译师班智达耶喜德译校润定。
